Աշխարհի բնիկ ժողովուրդներու լեզուներու միջազգային տասնամեակ: Հուլիս 17 2023թ. Բնիկ ժողովուրդներու  իրաւունքներու փորձագիտական մեխանիզմին 16-րդ 

  • by Western Armenia, July 19, 2023 in Ազգային Խորհուրդ
195 դիտում

Տիկին նախագահ,

Եթե բնիկ ժողովուրդներու լեզուներու միջազգային տասնամեակի գլոբալ գործողութիւնններու ծրագիրի կրեդոն  «ոչ մեկը անուշադրութեան չմատնիլն է եւ ոչ մեկը չբացառիլը», ապա ինչ տեղի կ՚ունենայ, երբ  Արեւմտեան Հայաստանի բնիկ հայ բնակչութիւնը ճնշումներու կ՚ենթարկուի աւելի քան 100 տարի միջազգային իրաւունքով զինքը պատկանող հողերու ապօրինի բռնազաւթումին արդիւնքը, բռնազաւթում, որն կազդի լեզուի կենսունակութեան վրայ, որը, յիշեցունք, գենետիկ ռեսուրսներէն մէկն է:

Ինչպես վարւիլ,  երբ  հայերէնի բարբառներէն մէկով   խոսող Արցախի բնիկ բնակչութիւնը, որը ցեղասպանութեան ծրագիդրի շրջանակները վերապրելով բնաջնջումին պատերազմը, աւելի քան 7 ամիս կը գտնուի լիակատար շրջափակումին մէջ՝ կտրուած մնալով  աշխարհէն, եւ որու 120000 բնկաչութիւնը թուրք-ադրբեջանական զօրքերու կողմէն կ՚ենթարկուի բնաջնջումի՝ ըստ համապատասխան ծրագիրի:

Բնիկ ժողովուրդներու լեզուներու հարցը չի կարող դիտարկուիլ առանց յաշուի առնելու այն փաստը, որ բնաջնջումը լեզուի անյետացումին յետեւանքներէն մէկն է, առանց յաշուի առնելու հողերու բռնազաւթումը իբրեւ արմատախիլ անելու գործոն, որը յետք կթողնէ մեր լեզուական արտայայտչամիջոցին  վրայ: 

Գլոբալ գործողութիւններու ծրագիրը կը նշէ «բնիկ ժողովուրդներու մոբիլիզացումը իբրեւ  փոփոխութիւններու փոխանցող, ով  կ՚ապահովէ իր լեզուի փոխանցումը սերունդէ սերունդ իբրեւ միջնորդ՝ ունենալով ատոր իրաւունքն  ու պարտաւորութիւնը»:

Աս առումով մենք կը խնդրենք փորձագիտական մեխանիզմը իրականացնիլ կոնկրետ ընթացակարգեր՝ աջակցելու Արեւմտեան Հայաստանի հայոց լեզուի եւ անոր արցախահայ բարբառի զարգացումին այն նախագիծերու շրջանակները որոնք մենք պատրաստ ենք ներկայացնիլ զինքը:

Յետաքրքիր կ՚ըլլար նաեւ կազմիլ դեռեւս գոյութիւն ունեցող  բնիկ ժողովուրդներու լեզուներու ցանկ  եւ իւրաքանչիւր իր լեուով խօսող բնիկը կոչ ընլ ՄԱԿ-ի հռչակագիրը թարգմանիլ իր մայրէնի լեզուով:

Մենք կը ցանկընանք  նաեւ Ձեզի ուղարկիլ ՄԱԿ-ի Բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներու մասին հռչակագիրը, որը թարգմանուեր է հայերէն:

Շնորհակալութիւն ուշադրութեան համար:

http://www.western-armenia.eu/stat.gov.wa/arm/2017/Miatsial_Azgerou_Gazmagerboutioun_Pnig_Joghovourtnerou_Iravounkner-armoc-24.08.2017.pdf

Լիդիա Մարկօսեան

Արեւմտեան Հայաստանին արտաքին գործերու նախարար

https://youtu.be/hPurXcoEmQc