«Արդեն տեսածի» երեւոյթ՝ 451, 1920, 2020

  • by Western Armenia, May 30, 2024 in Քաղաքականութիւն
56 դիտում

451թ.-էն եւ 1920թ.-էն ետք կարծես նոյնը  կատարուեցաւ 09  Նոյեմբերի եռակողմ յայտարարութեան հետ կապուած: Կայ կարծիք, թէ իբր, կը պարզուի, որ 10 Նոյեմբերին դրութեամբ մենք կրնայինք շարունակիլ պատերազմը ու անգամ յաղթիլ, որ, հետեւաբար, մեզի դաւաճանեցին:

Այս պատերազմին իրադարձութիւններէն ամէնաշշմեցուցիչը հետեւեալն է․ ատրպէյճանցիները նեղլիկ կածաններով ու արահետներով կրցան անցնիլ 40 կմ` Յադրութէն մինչեւ Շուշի: Նեղլիկ կածաններ, որտեղ լեռնային, անտառային պայմաններուն կարելի էր ծուղակներ դնիլ ու կոտորիլ հարձակուող ոյժին: Չնայած ատոր՝ թշնամին անցաւ՝ առանց լուրջ դիմադրութեան: Աս միայն մէկ բան կը նշանակէ. հայկական դիմադրութիւնը հոկտեմբերին վերջին արդեն կոտրուած էր:

Այժմ կըսեն՝ բայց ախր Կարմիր Շուկային մէջ դեռ կը դիմադրէինք, Մարտակերտին մէջ կը դիմադրէինք: Այո՛, բայց արդիւնաւետ պաշտպանութեան համար բաւական չէ մեկ-երկու կետում դիմադրիլը, պետք է կարողանալ ամբողջ ռազմաճակատին երկայնքով դիմադրիլ: Հոկտեմբերին վերջին ատ արդեն չէր ստացուի:

Եթէ նայենք հայկական կողմի տեխնիկական հսկայական կորուստներին (340+ զրահատեխնիկա, 300+ հրետանային համակարգ և այլն), պարզ է կը դառնայ բան մը՝ մենք 09 Նոյեմբերի դրութեամբ Արցախին մէջ այլեւս լուրջ դիմադրող ոյժ չէինք կրնար ունենալ, որովհետեւ եթձ պատերազմի սկզբին մեր եւ թշնամու սպառազինութեան յարաբերութիւնը 1:3 էր, ապա Նոյեմբերին դրութեամբ այն 1:10 էր կամ՝ ալ աւելի վատ: Ոմանք կ՚ըսեն «ինչո՞ւ Հայաստանէն զորքեր չբերեցին»: Աս շատ կարեւոր հարց է, որը պետք է մանրամասն ուսումնասիրիլ եւ դասեր քաղիլ: Բայց, անկախ անկէ՝ օգնութիւն չեն ուղարկած օբյեկտիվ պատճառներաւ, թէ ապաշնորհութեան պատճառաւ, փաստը կը մնայ փաստ` դիմադութիւն չենք կրցէր կազմակերպիլ»։ 

Ոմանք կ՚ըսեն ատ 09 Նոյեմբերի օբյեկտիվ իրականութիւնն է՝ ուրիշները կհարցուն, բայց ո՞վ որոշեց Քարվաճարին շրջանը տալ ատրպէյճանին, այն աստիճան, որ 08 Նոյեմբեր նախագահ Արմենակ Աբրահամեան իր աչքերով տեսաւ, թէ ինչպէս է ողջ շրջանը փոխանցուած ատրպէյճանին առանց մէկ յարուածի՝ չմոռնալով 2023ի Սեպտեմբերին Արցախի իշխանութիւններու կողմէն Արցախձն ատրպէյճան միլիարդաւոր դրամներու զինտեխնիկային փոխանցումը: