«Արցախէն բռնի տեղահանուելէ ետք մենք կորսնցուցինք ոչ միայն տուները, ունեցուածքը, այլեւ այն բնական մշակութային միջավայրը, ուր կը ձեւաւորուէին մեր յիշողութիւնը, սովորութիւնները, աւանդոյթներն ու լեզուն։ Այդ պատճառով այսօր արցախահայերու մշակութային իրաւունքներու հարցը պարզապէս անցեալի հարց չէ, այլ մարդու իրաւունքներու հարց է», — այսօր Ազգային ժողովին մէջ՝ «Արցախահայերու ընկերային-տնտեսական եւ շարք մը այլ կարգաւորումներու իրաւական հիմքերը, խնդիրներն ու լուծումները» նիւթով քննարկման ժամանակ ըսաւ Արցախի Հանրապետութեան մշակոյթի, երիտասարդութեան հարցերու եւ զբօսաշրջութեան նախկին նախարարը։
Արեւելեան Հայաստանի մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան ազգային ռազմավարութեամբ եւ անկէ բխող 2023–2025 թուականներու գործողութիւններու ծրագիրով նախատեսուած էին արցախահայերու ոչ նիւթական մշակութային ժառանգութեան պահպանման ու փոխանցման ուղղուած միջոցառումներ՝ ներառեալ անոր գոյքագրումը, տուեալներու շտեմարանի ստեղծումը եւ այլն։
2023 թուականի Նոյեմբերին Արեւելեան Հայաստանի կառավարութիւնը հաստատած էր մշակոյթի պահպանութեան, զարգացման եւ հանրահռչակման ռազմավարութիւնն ու անոր իրականացման գործողութիւններու ծրագիրը։ Այդ ռազմավարութեան մէջ եւս որպէս առաջնահերթ խնդիր սահմանուած էր բռնի տեղահանուած անձերու ոչ նիւթական մշակութային ժառանգութեան գոյքագրումը։
«Անոր իրականացման մասով, դժբախտաբար, դրական արդիւնքներ չենք կրնար արձանագրել։ Մշակութային ժառանգութեան գոյքագրումը, նոյնիսկ եթէ իրականացուած է, դեռ չի նշանակեր այդ մարդոց մշակութային իրաւունքներու իրացում», — ըսաւ նախարարը։