«Եթէ մենք ազգ ենք ու մեր ազգային ողբերգութիւնը պետք է մոռացութեան տանք, ուրեմն՝ աս նոր ողբերգութիւն մը կը նշանակէ. Աշոտ Մելքոնեան

  • by Western Armenia, April 17, 2024 in Քաղաքականութիւն
52 դիտում

ՀՀ ԳԱԱ պատմութեան ինստիտուտի տնօրէն, պատմաբան Աշոտ Մելքոնեանին խօսքով՝ անհնարին է գտնիլ ու ամբողջացնիլ Հայերու դէմ իրականացուած ցեղասպանութեան զոհ գնացած 1,5 միլիոն անմեղ զոհերուն անունները, ինչպէս Արեւելեան Հայաստանի իշխանութիւնն կ՚ըսէ։

«Առհասարակ հնարաւոր չէ, քանի որ ցեղասպանութենէ ետք 4-5-րդ սերունդը այժմ կ՚ապրի, գտնիլ, թուաքանակ պարզիլ, ուղղակի անհնարին է։ Ժամանակին ատ յնարաւոր էր՝ Հայերու դէմ իրականացուած  ցեղասպանութենէ անմիջապէս ետք, ինչը, օրինակ, ըրած են Յոհաննես Լեփսիուս կամ այլք։ Ատոր ատեն որոշուած է, որ 1915-ին խօսքը կը վերաբերէր 1 միլիոն 350 հազար նահատակներու, իսկ 1916-ին ընդհանուր թիվը՝ Դեր Զորին, Ռաքային մէջ այլ վայրերու մէջ, անցած է 1,5 միլիոնէն։ Օրինակ, մարդիկ ինչպէս կը պատկերացուն՝ պարզիլ Վանի վիլայեթին կամ Կարինի վիլայեթի հարիւրաւոր գիւղերու բնակիչներու անունները, երբ գիւղեր կան, որոնք իսպառ վերացած են, եւ  որեւէ մէկը ողջ չի մնացած, որպէսզի կարողանալ վիճակագրութիւն կազմիլ»,- 168.am-ի հետ զրոյցին մէջ ըսաւ Աշոտ Մելքոնեան՝ խօսելով Արեւելեան Հայաստանի իշխանութիւններու յայտարարութիւններու մասին, թէ պետք է անուն առ անուն ամբողջացնեն Հայերու դէմ իրականացուած ցեղասպանութեան բոլոր զոհերու անունները Աշոտ Մելքոնեանին փոխանցմամբ՝ նոյնիսկ դժուարացած են պարզիլ 1915-ի 24-25 Ապրիլ ձերբակալուած մտաւորականներու թուաքանակը։

«Յիշողութիւններով, մէկին, միւսին պատմելով՝ շրջանառութեան մէջ էինք դրած 600 մտաւորականի տուեալներ, որը դարձած էր դասակարգային ճշմարտութիւն։ Բայց թիւրքական պատմագիտական ընկերութեան նախագահ Յուսուֆ Հալաչօղլուն թիվ հրապարակեց՝ յղում տալով Թիւրքիոյ ներքին գործերու նախարարութեանը, որ այդ գիշեր ձերբակալուած է ոչ թէ՝ 600, այլ՝ 2345 հայ մտաւորական եւ ազգային գործիչ։ Ինչո՞ւ, ցոյց տալու համար, որ այդքան մարդ կը նախապատրաստէին հայերու ապստամբութիւն  Օսմանեան կայսրութեան դէմ, ատոր համար անոնք ճարայատեալ իբր դիմեցին ձերբակալութեան։ Ուրեմն՝ եթէ հնարաւոր չի եղած ճշտիլ մտաւորականներու թիվը յիշողութիւններով, թիվը կրնան ճշտիլ թիւրքական արխիվներու հիման վրայ, ինչը, բնականաբար, մեզի մատչելի չէ։ Մարդիկ ինչպէս կը մտածեն 1,5 միլիոն մարդու անուն գտնիլ ու տեղաւորիլ ցուցակը՝ հականե-հանուանե։ Կը կարծեմ՝ աս անհնարին բան է, գուցէ թելադրուած է նաեւ դուրսէն»,- շեշտեց Աշոտ Մելքոնեան։

Պատմաբանը չբացառեց, որ այս ճանապարհաւ կը փորձեն միս ու արիւն տալ այն պատմաբաններու հանձնաժողովին, որը բազմիցս առաջարկուած է Թիւրքիոյ կողմէն, ըստ որու՝ պետք է Հայերու դէմ իրականացուած ցեղասպանութեան հարցով զբաղուի պատմաբաններու խումբը, ինչը Արեւելեան եւ Արեւմտեան Հայաստաններու կողմէն  մշտապէս մերժած է։

 Յաւելենք, որ  1,5 միլիոնը նոյնպէս միֆ է, քանի որ զոհերու թիվը անցած է 2 միլիոնը։Եթէ մենք ազգ ենք ու մեր ազգային ողբերգութունը պետք է մոռացութեան տանք, ուրեմն՝ աս նոր ողբերգութիւն մըն  է, որը, կը կարծեմ՝ հայ ժողովուրդը թոյլ չի տար։ Աս ամէնազգայուն խնդիրն է, թող մարդիկ չհամարձակուեն մեր ազգային ողբերգութեան վրայ եւս ձեռք բարձրցնիլ, աս անհնարին բան է։