Իրանի նախագահի մահը տարածաշրջանը կփոխէ խաղացողներուն

  • by Western Armenia, May 20, 2024 in Քաղաքականութիւն
51 դիտում

Իրանին մէջ կործանուած է երկրի նախագահ Իբրահիմ Ռաիսիի ուղղաթիռը. կը յաղորդուի, որ ուղղաթիռը կոշտ վայրէջք է կատարած Վերզեգան քաղաքի մոտ գտնուող լեռնային տեղանքը՝ Իրան-Նախիջեւան սահմանին քով: Իրանի նախագահի ուղղաթիռի կործանման պատճառները, ով Ալիեւի հետ հանդիպումէն եւ 2020 թուականին Արաքսի շրջանը հայերէն խլված հողերու վրայ հիդրոէլեկտրակայանի բացումէն ետք կ՚ուղեւորուէր Թավրիզ, կրնայ երբեք չպարզուիլ։ Ճիշտ անանկ, ինչպէս դեռ պարզ չէ, թէ ինչ է տեղի ունեցած 2010ին այն ինքնաթիռին հետ, որով Լեհաստանի ռազմաքաղաքական վերնախավը թռած է Կատինի ջարդերու տարելիցին։ Այնուամէնայնիվ, ակնյայտ է, որ 19 Մայիսի աղետը վերափոխումներու կհանգեցնէ Մերձաւոր Արեւելքին մէջ, ինչպէս 2010-էն ետք փոխուեցաւ Եւրոպային մէջ Ռուսաստանի եւ Արեւմուտքի յարաբերութիւններու քաղաքական պարադիգմը։ 

Իրանի նախագահի ուղղաթիռի կործանումը տեղի է ունեցած այն ատեն, երբ Իսրայելի պատերազմը Գազային մէջ փակուղի է մտած, եւ նոյնիսկ իսրայելցի զինւորականներն կ՚ըսեն, որ վարչապետ Նեթանյահուն որեւէ ծրագիր չունէ, թէ ինչ ընիլ Համասի ոչնչացումէն ետք՝ բացի Պաղեստինը բռնակցելէն: Իսկ Էրդողան ըսած է, որ Գազային հետո Իսրայել թիրախաւորելու է Անատոլիան։ Նեթանյահուն չի կրնար կանգ առնիլ։

Իսրայելը չթաքցուց, որ իր գլխաւոր թշնամին Իրանն է՝ հրահրելով Թեհրանին բացայայտ ռազմական գործողութիւններու։

2020-ի 03 Հունուար սպանուեցաւ իրանցի գեներալ Սոլեյմանին, իսկ արդեն 11 Յունուար Իրանին մէջ բողոքի ակցիաներ կը յրաւիրէին։

2020-ի 27 Սեպտեմբեր կիրակի, Արցախին մէջ սկսաւ պատերազմը, տեղի ունեցաւ կասկածելի տարածքային ամբողջականութեան ոյժային «վերականգնման» առաջին նախադէպը՝ Թիւրքիոյ, Ռուսաստանի եւ Իսրայելի անմիջական աջակցութեամբ։

2023 թուականի 19 Սեպտեմբեր Թիւրքիոյ մէջ ԱՄՆ-ի, ԵՄ-ի եպ Ռուսաստանի Դաշնութեան ներկայացուցիչներու գաղտնի հանդիպումէն ետք, Իրանի լուռ համաձայնութեամբ Արցախին մէջ ագրեսիա իրականացուեցաւ, որն աւարտուեցաւ 05 Յոկտեմբեր բնիկ բնակչութեան տեղահանմամբ եւ Արցախի ամբողջական բռնազաւթումով։

Մէկ շաբաթ անց 2023 թ․ 07 Հոկտեմբեր ՀԱՄԱՍ-ի գործողութիւններէն եւ իսրայելցիներուն պատանդ վերցնելէն ետք Նեթանյահուն պատերազմ սկսաւ Պաղեստինին դէմ՝ փորձելով ներգրաւիլ Իրանին:

2024-ի 1 Ապրիլ իսրայելական օդուժի Դամասկոսի հրթիռակոծութեան հետեւանքով իրանցի գեներալներ են զոհուած։

Կիրակի, 14 Ապրիլ Իրանը պատասխանած է «խորհրդանշական» դրոնային եւ հրթիռային հարձակումով Իսրայելին վրայ, որու հետեւանքով ոչ ոք  տուժած է, ոչնչացուած է միայն իսրայելական ռազմաբազան, որմէ ետք սկսուած են իրանա-ամերիկեան խորհրդակցութիւնները եւ արդիական դարձած պաղեստինեան պետութեան ստեղծման հարցը։

Իրանի նախագահ Էբրահիմ Ռայիսին կիրակի կը ծրագրէր այցելիլ Հայաստան, սակայն այցը վերջին պահին հետաձգուեցաւ։ Ռայիսին պետք է մասնակցեր Հայաստանի տարածքին վրայ տրանսպորտային միջանցքներու բացմանը։ Թէ ինչ տրանսպորտային միջանցքին մասին  խօսքը կ՚երթայ. լրատուականները  չեն մանրամասնէր: 

19 Մայիսի առտուն Ռայիս այցելած էր Արեւելեան ատրպէյճան նահանգ` սահմանին հանդիպած էր ատրպէյճանի նախագահին եւ մասնակցած էր միջոցառման։