Համշէնահայերու նոյնականացումը

  • by Western Armenia, February 23, 2024 in Քաղաքականութիւն
57 դիտում

Մաս առաջին

Ակոս թերթը գրում է․

Առանցքա­­յին բա­­ռեր՝ նոյ­­նա­­­կանու­­թիւն, սո­­ցիալա­­կան նոյ­­նութիւն, հա­­յերու էթ­­նի­­­կական նոյ­­նութիւն, ներ­­քին եւ ար­­տա­­­քին նոյ­­նա­­­կանա­­ցում, համ­­շէ­­­նական ընդհան­­րութեան սկզբնա­­ւոր­­ման պատ­­մութիւն։ 

Նոյ­­նա­­­կանաց­­ման խնդի­­րը կը հան­­դի­­­սանայ հո­­գեբա­­նական ինքնա­­գիտակցման առանցքա­­յին հար­­ցե­­­րէն մէ­­կը։ Տո­­ւեալ ֆե­­նոմե­­նի ար­­դիակա­­նու­­թեան ու­­սումնա­­սիրու­­թիւնը կը թե­­լադ­­րէ 21-րդ դա­­րի առա­­ջին կէ­­սի իրա­­կանու­­թեան փո­­փոխու­­թիւննե­­րով։ Յօ­­դուա­­ծին կը վեր­­լուծուին Թուրքիոյ «Հայ­­կա­­­կան հա­­մայնքի» ներ­­կա­­­յացու­­ցիչնե­­րու նոյ­­նա­­­կանաց­­ման առանձնա­­յատ­­կութիւննե­­րը, նկա­­տի առ­­նո­­­ւած սո­­ցիալա­­կան նոյ­­նութեան տար­­բե­­­րու­­թիւննե­­րը, նաեւ համ­­շէ­­­նահա­­յերու ծա­­գումնա­­բանու­­թիւնը։

Նախ­­քան անցնիլ համ­­շէ­­­նահա­­յերու նոյ­­նա­­­կանաց­­ման հար­­ցին ժա­­մանա­­կակից աշ­­խարհին, ցան­­կա­­­լի է անցկաց­­նել հայ­­կա­­­կան ընդհան­­րութեան ծա­­գումնա­­բանու­­թիւնը ժա­­մանա­­կակից համ­­շէ­­­նահա­­յերու ազ­­գագրա­­կան խումբե­­րու ընդհան­­րութեան ֆո­­նի վրայ։

Համ­­շէ­­­նի պատ­­մամշա­­կու­­թա­­­յին տա­­րածքնե­­րը, որ­­տեղ ի սկզբա­­նէ ձե­­ւաւորուած է համ­­շէ­­­նական ընդհան­­րութիւ­­նը, կը գտնուի ներ­­կա­­­յիս Ռի­­զէի մար­­զի տա­­րած­­քին, Թուրքիոյ հիւ­­սիս-արե­­ւել­­քը։ Հնա­­գոյն ժա­­մանակ­­նե­­­րուն այդ տա­­րած­­քը կը մտնէր Պոն­­տա­­­կան պատ­­մամշա­­կու­­թա­­­յին տա­­րած­­քի մէջ։ Պատ­­մա­­­կան որոշ ժա­­մանա­­կահա­­տուած­­­նե­­­­­­­րուն Պոն­­­տա­­­­­­­կան տա­­­րած­­­քը ձեռք կը բե­­­րէր որո­­­շակի քա­­­ղաքա­­­կան ինքնու­­­րոյնու­­­թիւն՝ Պո­­­լիմո­­­նի թա­­­գաւո­­­րու­­­թիւն, Տրա­­­պիզո­­­նեան կայսրու­­­թիւն։ Սա­­­կայն, որ­­­պէս կա­­­նոն, այն կը մտնէր ու­­­րիշ պե­­­տու­­­թիւննե­­­րու կազ­­­մին մէջ՝ Պարսկա­­­կան կայսրու­­­թիւն, Ալեք­­­սանդր Մա­­­կեդո­­­նացիի կայսրու­­­թիւն, Փոքր Հայ­­­քի կայսրու­­­թիւն, Հռո­­­մէական կայսրու­­­թիւն, Բիւ­­­զանդա­­­կան կայսրու­­­թիւն, Օս­­­մա­­­­­­­նեան կայսրու­­­թիւն, ընդհուպ մին­­­չեւ ներ­­­կա­­­­­­­յիս Թուրքիոյ հան­­­րա­­­­­­­պետու­­­թիւն։