Հայաստանի պաշտպանութեան փորձը Ֆրանսիոյ խորհրդարանին մէջ 

  • by Western Armenia, January 16, 2024 in Քաղաքականութիւն
72 դիտում

Քաղաքագէտ-լրագրող Յակոբ Բադալեան անդրադարձած է Ֆրանսիոյ Սենատը։ Բադալեան կը գրէ․

«Ֆրանսիոյ Սենատը Յունուար 17-ին կքննարկէ բանաձեւ, որը միտուած է Արցախին յանդէպ Բաքուիի յարձակունակութիւնը դատապարտելուն, ինչպէս նաեւ Հայաստանի յանդէպ յնարաւոր յարձակունակութիւն, տարածքային ամբողջականութեան յանդէպ յնարաւոր ոտնձգութիւն կանխելուն: Անկասկած, պետք է ողջունիլ եւ դրական գնահատիլ Ֆրանսիոյ Սենատին այդ միջկուսակցական կարեւոր նախաձեռնութււնը: Միեւնոյն ատոն, չպետք է մոռնալ, որ Ֆրանսիոյ խորհրդարանի երկու պալատները 44-օրեա պատերազմեն ետք ընկած եռամեա ժամանակայատուածը երկու անգամ ընդունած են Արցախը առնչուող առանցքային բանաձեւեր:

2020-ի Նոյեմբերուն Ֆրանսիոյ խորհրդարանն ընդունեց բանաձեւ, որով կոչ կըներ պաշտօնական Փարիզը ճանչընալ  Արցախին անկախութիւնը, արձանագրելով 1994 թուականի հրադադարին դրութեամբ սահմանները: 2022 թուականի աշնանը Ֆրանսիոյ խորհրդարանի երկու պալատները դարձեալ ընդունեցին բանաձեւեր, ուղղուած Արցախին ժողովուրդին եւ իրաւունքներու պաշտպանութեանը, սահմանելով, որ յարձակունակութեան պարագային Բաքուի  յանդէպ պետք է կիրառիլ պատժամիջոցներ, որ Ֆրանսիոն պետք է պատժամիջոցներ կիրառելու գաղափարը առաջ մղէ նաեւ Եւրամիութեան մէջ: Սակայն, Ֆրանսիոյ խորհրդարանի այդ բանաձեւերը այդպէս ալ մացին «խորհրդատուական» մակարդակը, իսկ գործադիր իշխանութիւնը յայտարարեց, որ ատոնք խորհրդարանականներու նախաձեռնութիւններն են ու չեն արտացոլեր Ֆրանսիոյ կառավարութեան պաշտօնական քաղաքականութիւնը:

Անշուշտ, ըսիլ, թէ խորհրդարանական այդ նախաձեռնութիւնները պաշտօնական Փարիզէն «անկախ» էին, թերեւս կըլլա մոլորութիւն: Միաժամանակ կասկածէն վեր է, որ ատոնք պաշտօնական Փարիզին համար աշխարհաքաղաքական խաղին միջոց, գործիք, խաղաքարտ էին, այն ազդակ-նկատառումով, որ Ֆրանսիոյ համար պաղէն դուրս մնալու ճակատագրական վտանգին պարագային Փարիզը կրնա եւ դիմիլ այդօրինակ արմատական քայլերու: Ատոնց անհրաժեշտութիւնը գոնէ առայժմ չի առաջացած, եւ աւելին, օրինակ Արցախին հանդեպ ադրբեջանական ագրեսիայէն մօտ 20 օր առաջ ֆրանսիական նավթագազային յսկայի՝ Տոտալ Էներջիի նախագահը Իլհամ Ալիեւին հետ կը քննարկեր բազմամիլիարդ ներդրումային հարցեր: 

Բաքուն Սեպտեմբերին վերջը Արցախը ենթարկեց ագրեսիային ու էթնիկ զտման, հայերու տեղահանութեան, բայց Ֆրանսիան այդպէս ալ չի դիմած պատժամիջոցներու եւ չի փորձած այդ գաղափարը առաջ տանիլ Եւրամիութեան մէջ, բաւարարուելով միայն Արցախին յանդէպ տեղի ունեցածը դատապարտող յայտարարութիւններով: Այդպիսով, նախապատմութիւնը կը վկայէ, որ Ֆրանսիոյ Սենատը նոր բանաձեւին ընդունումը ամենեւին չի կրնար  դիտուիլ Հայաստանի յանդէպ ադրբեջանական յնարաւոր որեւէ սադրանք կանխարգելելու գործուն մեխանիզմ: Այդ իմաստով, ֆրանսիական նոյնիսկ բաւականին հակասական գնահատականներ պարունակող Բաստիոն զրահամեքենաներու քանի մը տասնեակը շատ աւելի առարկայական է, քան Ֆրանսիոյ խորհրդարանը քանի մը տասնեակ կոշտ բանաձեւերուն ընդունումը: 

 Այդ նախաձեռնութիւնները ողջունելի են եւ ՛խրախուսելի, եւ ի վերջոյ Ֆրանսիոյ Սենատը բնականաբար կը սպասարկէ Ֆրանսիոյ պետական շահն ու հետաքրքրութիւնը, եւ կա անգամ պարադոքս՝ Արցախին հարցը Ֆրանսիոյ խորհրդարանը այդ իմաստով նոյնիսկ աւելի աշխոյժ ու նախանձախնդիր է, քան Հայաստանի հանրապետութեան խորհրդարանը: Այդուհանդերձ, ֆրանսիական Սենատը հերթական բանաձեւը չպետք է դառնա Հայաստանին մէջ պատրանքին հերթական ալիք: Աւելին, թերեւս կարիք կա, որպէսզի հայ-ֆրանսիական յարաբերութեան առումով Ֆրանսիոյ Սենատի բարեկամական ներուժըօգտագործուի գործադիր իշխանութեան մակարդակը հայ-ֆրանսկան գործակցութիւնը առաւել առարկայացնելու եւ խորացնելու համար: