2020թ. 09 Նոյեմբեր թուղթը «Սումգայիթի» շարունակութիւնն է

  • by Western Armenia, February 28, 2024 in Քաղաքականութիւն
52 դիտում

Ատրպէյճանական ԽՍՀ-էն փախստականներու համագումարին ատեն Մարիամ Աւագեան ըսած է․

«Հայութեան դէմ իրականացուող շարունակական ցեղասպանութեան դրուագները Մեծ Աղետի հետցնցումներն են, որ մէկ քողարկուած ու կամ ալ անթաքոյց ի յայտ կը բերեն հայութեան կէնսատարածքին, հողին, ունեցուածքին ու բնական ռեսուրսներուն տեր դառնալու ատոնց նպատակներն ու անպատիժ յանցաւորութիւնը: 

Ու հայութեան  ցեղասպանութեան հեղինակներն ու կատարողները անփոփոխ են, ինչպէս եւ ատոնց ծրագիրները։ Խորհրդային Սումգայիթին մէջ, որ մայրաքաղաք Բաքուէն ընդամէնը 30 կմ հեռաւորութեան վրայ է, 1988 թուականի 26 Փետրուար իրողութիւն դարձաւ հերթական չքողարկուած ցեղասպանութիւնը՝ 1918-ի Բաքուի 30 հազար հայերու ջարդերէն ետք: Հրեա փաստաբան Պոլինա Շապոշնիկովան, ով ընդգրկուած էր «Սումգայիթի» հետաքննութեան հանձնաժողովին մէջ, 1988-ի Մայիսը կ’ըսէ, որ եթէ նոյնիսկ մէկ հայ սպանած են Սումգայիթին մէջ, ապա այն փաստը, որ սպանած են ազգային պատկանելութեան համար, արդեն ցեղասպանութիւն է: Իսկ թէ ինչքան սպանեցին, մորթեցին, անդամահատեցին, բռնաբարեցին, տանջամահ ըրեցին ու ողջակիզեցին, խորհրդային Բաքուի իշխանութիւնները յաջողուած կկոծկէն՝ դատական ընթացքները սկիզբէն ցրելով Խորհրդային Միութեան ողջ տարածքով, ապա եւ ԽՍՀՄ-ին փլզումով պայմանաւորուած՝ ատոնք կկասեցուին:

Սակայն Բաքուի իշխանութիւնները չեն կրնար կոծկիլ ականատեսներու վկայութիւնները, անոնց արթուն ու զգոն յիշողութիւնները, որ վերածուած են հարցազրոյցներու, գիրքերու, չափածո ստեղծագործութիւններու, փորձագիտական հետազոտութիւններու, որոնք կը վկայեն, որ Սումգայիթին մէջ եղած է հայութեան մասշտաբային ջարդ, ու հազարաւոր մարդեր են զոհ դարձած, ընտանիքներ ամբողջովին վերացած են։ Սումգայիթէն վերապրածները, նաեւ Բաքուէն փախածներն ու ականատեսները վկայած են, որ 26-29-ը Փետրուար փողոցները «արիւնը գէտին պէս կը հոսէր»։ Փողոցները լուանալու համար Բաքուի իշխանությունները լրացուցիչ ջրցան ինքնաշարժներ Բաքուէն բերած էին: 2020-ի 27 Սեպտեմբեր Արցախին մէջ հայութեան դէմ սանձազերծած ռազմական ագրեսիային հետեւէն  9 Նոյեմբերին թուղթը: 

Ատոր հեղինակը, ինչպէս ինքն էր խօստովանած,  ՌԴ նախագահն է: Այդ թուղթը շատ արագ բացայայտեց հայութեան դէմ ցեղասպանութեան նոր փուլի մշակուած սցենարը. նախ Արցախին զրկեցին հայութեան՝ Սփիւռքի ու Հայաստանի Հանրապետութեան աջակցութենէ, անոր մտուցին սովամահութեան տանող ու հիւծող շրջափակումին մէջ, ապա «խաղաղապահի» աջակցութեամբ  զինաթափեցին ու զրկեցին ինքնապաշտպանութեան հնարաւորութենէ: Ու բոլոր պայմանները բաւարար էին, որ իրենց բնորոշ վայրագութեամբ ու մարդատեացութեամբ իրականացնեին արցախահայութեան ջարդը»։

Կրնանք ափսոսալ, որ Մարիամ Աւագեան երբեք չի ցանկցած համագործակցիլ Արեւմտեան Հայաստանին հետ՝ ՄԻԵԴ-ին մէջ Բաքուին դէմ վարոյթ հարուցելու համար։