Մարաշի՝ Արեւմտեան Հայաստանի հայ համայնքի ինքնապաշտպանութեան 80-րդ տարելիցին Բուենոս Այրեսի Մարաշի Հայրենակցական Միութեան նախագահ, դոկտոր Պասկուալ Կառլոս Օհանեան, հրապարակեց զեկոյց, որը կ՚ամփոփէ ատ ողբերգական իրադարձութիւնները։
Մարաշի պատմութիւնը կը սկսուի Հռոմեական կայսրութենէ եւ կ՚անցնէ բազմաթիվ նուաճումներու միջով։ Սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտին, երբ Օսմանեան կայսրութիւնը կը կապիտուլացուէր, անգլո-ֆրանսական գաղտնի համաձայնագրերը նպատակ ունեին բաժնիլ անոր տարածքները։ Մարաշ յանձնուեցաւ Ֆրանսային, սակայն Մարաշին մէջ արդեն տեղակայուած էին անգլիական զորքերը՝ առաջացնելով դաշնակիցներու միջեւ լարուածութիւն։
1920-ի փետրուարին, ֆրանսական զինւորականները՝ բաղկացած հիմնականը հայկական լեգեոնէն, քաղաքի վրայ վերայսկողութիւն հաստատելու փոխարեն, գաղտնի կերպով տարհանում սկսեցան՝ անտեսելով հայ բնակչութեան անվտանգութիւնը։ Ֆրանսական զորքերու աս հեռացումը ողբերգական հետեւանքներ ունեցաւ. թուրքական ոյժերը կրկին գրաւեցին քաղաքը, ինչի հետեւանքով հազարաւոր հայ բնակիչներ զոհուեցան։
Աս դաւաճանական քայլը կը հիշուի որպէս պատմութեան ամէնաարտառոց դրուագներէն մձկը՝ վկայութիւն անարդարութեան եւ դիվանագիտական շահերու վերադասութեան մասին՝ մարդկային կեանքերու հանդէպ։