Ermeni halkı gittiği her yerde hem inançlarına bağlı hem de eğitime düşkün halk olduğunu her fırsat ve koşulda göstermiştir. Ermeni kiliseleri, tarih boyunca bir inanç yeri olduğu kadar, bir kültür ve örgütlenme mekanı da olmuştur. 

Ermenilere karşı uygulanan Soykırım ARMENOSİD sonrası sınır hattında yaşamaya tutunan Ermeniler, inşa ettikleri her kilisenin yanına mutlaka bir Ermeni okulu da inşa etmiştir. Serêkanîyê, Grê Spi, Qamışlo, Derik’te her kilisenin yanında bir Ermeni okulu bulunur. Doktor Ohannes, oto elektrikçi Anto, mazot pompalarını tamir eden Dacad, Eczacı Vartuhi, Ermenice öğretmeni Gohar-Madlen, Mirekis köyünden Xaço, Serop dayı Serêkaniyê’de kalan son Ermenilerdi. Silvanlı bir Ermeni babanın evladı olan Vrej Keşişyan, halkına ve inançlarına oldukça bağlı iyi bir Ermeni’dir. Serêkanîyê’de papazı olmayan Surp Agop kilisesi’nin “Derhayr”ı idi. Serêkenîyê, TC ordusu ve DAEŞ çeteleri tarafından büyük bir yıkımla işgal edildi. Sakinleri göç ettirildi. Surp Agop Kilisesi’nde Silvanlı Derhayr ise babasının kaydettiği Ermenice duaları kimsesiz sıralara dinletmeye devam etti. Vrej Keşişyan, soykırım sürecinde 70 bin Ermenin katledildiği Serêkanîyê’de kiliseyi ve yanındaki okulu terk etmedi.

Şu an kilisenin hemen yanındaki öğrencisiz okul sıralarında, daha önce çekilmiş, artık rengi solmuş çocuk fotoğrafları ve toz içinde yerlerde dolaşan Ermenice kitaplar kaldı…

“Kültür Beşiği Batı Ermenistan”