Ayas, Batı Ermenistan’ın Kilikya’da bir liman kale şehridir. Ege veya Egea diye adlandırılmış, özgür bir şehir ayrıcalığına sahipti. 

2. yüzyılda ona Hadriana adı verildi. Kilikya Ermeni Devleti  döneminde XII.-XIV. yüzyıllarda  hızla gelişti. Ermeni krallarının mülkü olarak, Rubinyanlar ve Hetumyanlar himayesinde uluslararası ticaret ve zanaatların önemli bir merkezi haline geldi.

Çağdaşlar Ayas’ı “Ermeni devletinin altın çapası”, “Ermeni kralının limanı” olarak adlandırdılar. 

Ayas aynı zamanda Ermeni kraliyet darphanesinin de merkeziydi. Ermeni kralının sarayı, yetkililerin yaşadığı karadaki kalede bulunuyordu.

1522 yılında Ayas, Osmanlı saltanatı tarafından fethedildi. Ayas’ta Ermeni yaşamı 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başlarında biraz daha aktif hale geldi. Ancak Ayas’taki  Ermeniler (yaklaşık 2000 kişi) 1915’teki soykırım sırasında sürgün edilmiş ve büyük oranda yok edilmiştir. 

“Batı Ermenistan Mücadelede”