”Mşo Carındir” adlı el yazması kitabı 12. yüzyılın sonunda Batı Ermenistan’daki Baberd kasabasının başkanı Astvatsatur’un emriyle yapıldı. 

1205’te kitap Muş’a götürüldü ve Muş’un Arakelots Manastırının kutsal eserlerinden biri haline geldi. 

Orada, 1915 yılına kadar 810 yıl kaldı.

Türkler, Ermeni halkını katletmenin ve Ermeni yerleşim yerlerini ve kiliselerini yok etmenin yanı sıra burada tutulan binlerce el yazmalarını da yok etti. 

Vatansever Ermenilerin fedakarlıkları sayesinde çok sayıda el yazması yok olmaktan kurtarıldı. 

Bunlardan biri de 28 kg’lık parşömenden yapılmış ”Mşo Carındir” adlı dev kitaptı.

13.-14. yüzyıllarda Bardzr Hayk-Yukarı Ermenistan’da yazı ve minyatür sanatı gelişirken, en ünlü merkezi Yerzınka-Erzincan’ın önde gelen Manastırı’ydı. Burada da bu en büyük olan Ermeni el yazması yazıldı.

Kitabın, her biri  buzağı derisinden yapılmış 660 parşömen sayfası vardı. Şu anda 601’i Yerevan’ın Matenadaran’da, 17 tanesi Venedik’te, biri Viyana’da bulunmaktadır.

“ARMENOSİD’i Unutma, Unutturma”