Şuşi, 19.-20. yüzyıllarda Kafkasya’nın eğitim ve kültür merkezlerinden biriydi.

Moskova Gazeteciler Birliği’nin “Realist” haber ajansının bir üyesi olan Aram Khaçatryan, Şuşi’nin haklı olarak Azerbaycanlıların değil Ermenilerin kültür başkenti olarak kabul edilebileceğini düşünüyor. “Uzun zaman önce Şuşi ile ilgili bu makaleyi, Artsakh’ta uzun yıllar yaşamış ve ölümünden sonra Şuşi’de defnedilen ünlü bir papaza ithaf etmek için yazmak istiyordum. 

Rus Çarı’nın Tiflis’teki (Gürcistan) Kafkas Valiliği tarafından yayınlanan 1917 Kafkas takvimine göre, 1916’da Şuşi’de 23.396’sı Ermeni (%53.3) ve 19.121’i Tatar (%43.6) olmak üzere 43.869 kişi vardı. 23 Mart 1920’de Artsakh’ın başkentinde Ermeni nüfusuna yönelik bir katliam gerçekleşti. Kafkas Tatarları (şimdiki Azeriler) 20.000 kadar insanı öldürdü. Kurtulan Ermeniler Şuşi’yi terk etmek zorunda kaldılar.

9 Mayıs 1992’de Şuşi, Ermeni öz savunma birlikleri tarafından kurtarıldı.

Kasım 2020’de Bakü-Ankara-uluslararası teröristlerin üçlü ittifakının Artsakh-Dağlık Karabağ Cumhuriyeti’ne saldırısı sırasında Şuşi yeniden Türk-Azeriler tarafından ele geçirildi ve şu anda işgal altında.

Konunun sonunda şunu söylemek istiyorum ki biz Ermeniler Şuşi’ye mutlaka döneceğiz. Umarım akrabamın mezarına bir anıt dikmek için geri dönerim.”

“Batı Ermenistan Mücadelede”