Ulusal inanç, “Haykyan Kutsal Öğretimi” olan Arevortiler ve “ARAMAGİ” Mog Okulu-Cemaati

Ulusal inanç, Arevortiler, Ermeni öğretileri ve Aramagi Mog okulu ve cemaati hakkındaki terimlerini sıklıkla farklı yerlerde veya benden duyarsınız ve birçok kişi bunların anlamı, bağlantıları ve farklılıkları nelerdir, ve genel olarak, milli inancına göre yaşamaya talip olan Ermeni bunu nasıl takip edip iletişim kurabilir. Tüm bunlara kısaca cevap vermeye ve bu makale ile bunları ele almaya çalışacağım.

Ulusal İnanç

Ulusal inanç terimi, belirli bir milletin dünya görüşüne dayanan bütün bu itikatların genel adıdır. Bunlar, Ermeni, Mısır, Asur, Alman, Amerikan ve diğer inançlar olabilir. Hepimizin aşina olduğu Hıristiyan Kilisesi, tüm bu ulusal inançları, aynı zamanda etnoların veya yerlilerin inancı olarak da tercüme edilen Yunanca HETANOS adıyla çağırır. Ama yine de biz bu ismi kabul edilemez buluyoruz, en azından bizim için, çünkü kendi dili ve yazısı olan Ermeni milleti, kendisini ve inancını Yunanca kelimeyle adlandıramaz. Bu yüzden kendimize ERMENİ ve HAYGAZUN diyoruz, çünkü Ermeni, milletinin ecdadının adını ve akidesini taşıyan ve başka hiçbir milletin akidesine göre yaşamayan bir kimsedir.

Her milletin yaşayan bir organizma olarak aynı millet algısından doğan kendi inancı vardır. Her arabanın kendi yakıtı olduğu gibi, örneğin benzin, mazot, gaz, elektrik gibi, ulusların da içinde yaşadıkları ve hayatta kaldıkları kendi “yakıtları” vardır. Bu nedenle, bizim için bugün Ermenistan Cumhuriyeti’nde vaaz edilen tüm yabancı dinler ve inançlar, Hıristiyanlık, Budizm, Yoga, Vedikizm, Krişnaizm, Kabala vb. kabul edilemez. Bütün bunlar bizim için değil, kendilerini doğan uluslar için geçerli ve faydalıdır. Ulusların bağımsızlığını, işbirliğini, dayanışmasını, birleşmesini destekliyoruz, fakat  asimilasyonu ve küreselleşmeyi desteklemiyoruz.

Haykyan kutsal öğretisi: Arevortiler, Haykazunlar

Milli akideler başlığı altında, Haykyan kutsal öğretisi, akidesi olarak adlandırılan ve taşıyıcılarına ERMENİLER, Arevorti veya Haykazun denilen Hayk Avatar Nahapet tarafından kurulan, kendi akidesi de olan Ermeni milleti de vardır. 

Herhangi bir ulusta, ulusun çeşitli katmanlarını temsil edecek birçok ulusal inanç ortaya çıkabilir.

Taşıyıcısı ve mirasçısı olduğumuz Haykyan kutsal öğretisi ise, Ermeni Mitolojisi, dünya görüşü ve değerler sistemine dayalı, bir bütün olarak milletin dünya görüşü ve değerler sistemini temsil eden Ermeni ulusunun ana inançlarından biri olarak kabul edilir, Her Ermeni, kökleriyle yaşamak için Ermeni öğretilerini ve inancını taşır, Ermeni inancının dünya görüşüne ve değerler sistemine göre hareket eder, Ermeni kutsal ve milli bayramlarını kutlar, Haykyan inancının sembollerini taşır, günlük hayatta Haykyan ulusal inancının ahlaki ve değerler sistemini takip eder, çocuklarını milli inancın ruhu ve değerleri ile yetiştirir ve yabancı veya empoze edilen dini ritüellerden, bayramlardan, sembollerden, değerlerden vazgeçer.

Aramagi Mog Okulu-Cemaati: Haykyan Moglar

Haykyan Kutsal Öğretisini taşıyan Arevortiler veya Haykazunların yanı sıra Moglar da yeralmaktadır. Ne yazık ki günümüzde kilisenin sahte propagandası sonucunda Moglar olumsuz bir anlam kazanmış ve bazıları cahil kalarak Moglardan kaçınıyor. Kilisenin yalanlarına boyun eğmeyen ve Mogların Ermeni inancını taşıyan, toplumun birçok sorununa çözüm getiren, tıp ve eğitimle uğraşan, yeni nesil için eğitim sistemleri oluşturan, çeşitli askeri cemaatler ve kardeşlikler oluşturan, halkın manevi meselelerini tatmin eden bilim insanları olduğunu çok iyi bilen çoğunluk da vardır.

Dolayısıyla Mogların faaliyeti, sadece ilkellerin anladığı bir büyü değil, Haykazunların uğraştığı derin bir bilimsel ve sosyal bilim ve sanattır.

Haykyan Kutsal Öğretisinin de kendi Mog etkinlikleri sistemi vardır. Bu, binlerce yılların derinliklerinden gelir ve MÜKEMMEL, Yaratıcı Gücü olarak tercüme edilir ve Aramagi olarak adlandırılır. Geleneğe göre, Aramagi Moglar Cemaati’nin kökleri, bilim insanları, doktorlar, askerler ve şövalyeler, halk figürleri ve yazarlar, sanatçılar ve zanaatkarlar, öğretmenler ve yazarlar vb. dahil olmak üzere mükemmel bir sistem kuran Dünya Hükümdarı Aram Nahabed’e kadar uzanır. Van krallığının (Urartu, Araratyan) çöküşü sırasında, ülke sel altındayken, bir takım Haykyan kraliyet aileleri, değerli mirasları korumak ve Kraliyet varislerini ölümden kurtarmak için, MÖ 596’da o günlerin metropol şehirlerinden biri olarak kabul edilen Babil’e yerleşti. Göç edenler arasında, başta Kurm Harut Ayantsi ve onun sözcülerinden biri olan Marut olmak üzere yüksek rütbeli Kurm sınıfından temsilciler ve Moglar yer alıyordu. Onlar aynı yıl Babil’de tekrar Aramagi Moglar Okulu’nu kurdular ve Ermenileri ve yerel seçkinleri eğitmeye başladılar.

Eski Babil, Arap, Asur kaynaklarında onlar hakkında birçok tanıklık bugün hala korunmakta olup, göksel güce sahip olduklarından, Mog ustalığını, yani günün bilimini insanlığa aktarmaya çalıştıklarından bahsedilmektedir. Aramagi Okulu MÖ 189’da  tekrar Ermenistan’a, yani  HAYK’ın Moks bölgesine döner. Burada Bizans ve Partların Hıristiyanlık adı altında Ermenistan’ı işgal edip ülkeyi yerle bir ettiği rezil 301 yılına kadar hayatta kalır. O yıldan önce Ermenistan’da Hıristiyanlar da yaşıyordu, ancak ülkede Haykyan İnancının değer sistemi hüküm sürdüğü için, süper güçler Hıristiyanlığı silah olarak kullanıp komşu ülkeleri işgal edene kadar özgürce yaşadılar ve dinlerini sürdürdüler. 301 yılında, Aramagi okulunu daha sonra  işgalci barbarlar tarafından öldürülen Kurm Mihran Manavazyan  başkanlık ediyordu. Onun iki öğrencisi Kurm Arta ve Kurm Harma, okulu önce Paytakaran’a  oradan da İran’a taşıdılar. Tarihteki zulümler nedeniyle okul Sarmag, Nektar, Meğuner isim altında çalıştı.

Aramagi Moglar okulu, 9. yüzyıldan itibaren Ermeni dünyasında yeniden canlandı, ancak daha 13. yüzyılda, kilisenin Ermenileri tekrar katletmesinin ardından okul tekrar yeraltına girdi. Okulun kullandığı sihirli semboller ve mühürler, bu tarihlerde inşa edilmiş yüzlerce manastırın üzerine açıkça işlenmiştir.

Sözü uzatmamak  için Aramagi okulunun detaylı hikayesine  ayrı bir yazıda değineceğim.

Haykyan kutsal Öğretisi Cemaati ile ve Aramagi Mogats Okulu cemaati ile memlekette yeniden kuruldu ve ulusal inanç ve ilmin eğitimine ve yayılmasına devam etmektedir.

Sonuç olarak

Böylece, belirli bir ulusun dünya görüşüne ve değer sistemine dayanan tüm bu inançlara ulusal inançlar denildiğini öğrendik. Biz Ermeniler, kadim bir millet olarak, Ermeni Kutsal Öğretisi olarak adlandırılan ulusal inancımıza sahibiz.  Bunu taşıyıcılara Hay, Haykazun veya Arevorti denir. Eski bir öğreti olan Haykyan  inancının da bilimsel, yani Aramagi (Mükemmel) olarak adlandırılan Moglar okulu vardır.

Bu nedenle, bugün ulusal inanç, Haykyan öğretisi veya Mog terimlerini duyduğunuzda, bunların farkında olup Arevorti, Haykazun veya Mog’un kim olduğunu bileceksiniz. Hepsi aynı aileye mensup, biri Ermeni milli inancını takip eden ve taşıyan basit sıradan bir üye, diğeri ise Ermeni bilimini taşıyıcısı ama aynı zamanda bilim insanı ve organizatör olan Mog’dur.

Not: Yakında çeşitli video kayıtlı programlarla çevrimiçi alanda Haykyan ve Aramagi cemaatleri, ulusal inancın, mitolojinin, Mog bilimi ve sanatının, yerel ve günlük ilgi ve ulusal bilginin, Ermeni ulusal bayramlarının ve ritüellerinin temelleri ve fikirlerinin size sunulduğu harika bir projeye başlayacak. 

İçeriğinde Ermenistan’da eşi benzeri olmayan söz konusu proje, çevrimiçi platformun olanaklarını kullanarak ulusal inancımızı ve bilgimizi geniş kitlelere ve dünya çapındaki Ermenilere ulaştırmayı umuyoruz.

Yazılarımızı takip edin, yakında bahsi geçen projenin lansmanını duyuracağız. Bu projede bize maddi, teknik veya çalışmalarla destek olmak isteyenler varsa bize mektupla bildirebilirler. Bu milli fayda projesine katkıda bulunacak ve günümüz Ermenilerinin milli inanç ve öğretilerini tanımalarına ve paylaşmalarına vesile olacak tüm Ermenilere çok minnettar olacağız.