Bugün   crotsi (sulama)  adı altında kutlanan şey, aslında  hareketli bir bayramdır ve Hıristiyan Aydınlanması olarak adlandırılır.

Hıristiyanlar Ermenistan’ı fethettiğinde, Vartavar, Paskalya, Dırndez, Tsağkazard, Hağoğorhenk, Arevagal gibi başka  bir takım Ermeni bayramları unutulamadı.

Onlar bu bayramları Hıristiyanlaştırmaya çalıştılar. Bu sırada, bu bayramlar Yahudi-Hıristiyan ay takvimine göre kutlanmaya başlandı ve bu nedenle Haykyan takviminde sabit bayramlar hareketli hale geldi.

İşin garibi, Hıristiyanların, Hıristiyan olmayan Ermenilere verdiği aşağılayıcı “pagan” etiketini bilinmeyen nedenle kendilerine benimsetilen bir takım Ermeniler bugün hala Ermenilerin bunları kutlaması gerektiğinde ısrar ediyor ve  Ermenilerin bu hareketli ve Hıristiyanlaştırılmış bayramları kutlaması gerektiğini iddia etmekte ve kategorik olarak Haykyan sabit takvimine karşı çıkmaktadırlar.

Parayı veren düdüğü çalar diye eski bir atasözü vardır. Muhtemelen onlara para verenler de böyle bir tiyatro ısmarladılar ve onlar sadece her yerde herkesi bunun Ermeni bayramı olduğuna ikna eden oyunculardır. Her neyse, Ermeni milli bayramlarımız binlerce yıldır Haykyan kutsal kitabıyla koordine edilmiştir, diledikleri başka bayramları kutlasınlar, mutlu olsunlar ama Ermeni bayramını kirletmelerine izin vermeyeceğiz.

24 Temmuz’da gerçekleşen bayram, Hristiyan İsa’nın aydınlığının bayramıdır,  ancak Vardavar adı altında kutlanması kabul edilemez. Bayramın kilisede mi yoksa Garni tapınağında mı kutlandığı önemli değil.

O bayram aydınlık bayramıdır, Vardavar’ı hep birlikte 14 Ağustos Hori ayının Vahagn gününde  kutlayacağız. 

Not: Bu arada, kendini akademik sayan birçok kişi  bayram için çeşitli tarihler sunar, onlara sadece bunu söylemek istiyorum: sevgili insanlar, Haykyan takvimi dünyanın en eski takvimlerinden biri olarak kabul edilir, günümüze kadar bozulmadan kalmıştır. Kilise 1083’te takvimi yok etmeye bile çalıştı, bundan da eski Ermeni Yılbaşı olarak Navasard ortaya çıktı. Fakat Takvim Kurm soylarında bozulmadan kaldı, bu yüzden asılsız bilgeliği öğretmeye çalışmayın, bu asırlık bir gerçektir.

Kurm Harut Arakelyan