Van’da bakımsızlık, duyarsızlık ve definecilerin tahribatları sonucu Ermenilerden kalma tarihi yapılar her geçen gün yok oluyor. Yaşamının önemli bir kısmını Ermenistan ile Van arasında gidip gelmekle geçiren ve 2015 yılında kente yerleşen Gayane Gevorgyan isimli Ermeni kadın, anne- babasının vasiyeti üzerine koyulduğu bu yolculukta bölgede Ermenilere ait izlerin yok olmaması için çabalıyor.

1915’te ailesi Ermenistan’a sığınan Gayane Gevorgyan’ın tek arzusu anne ve babasının vasiyeti üzerine Gevaş’ta bulunan atalarının mezarını bulmak. Bulmuş da Gevorgyan. Hatta babaannesinin mezarlığından aldığı birkaç avuç toprağı alıp Ermenistan’da bulunan babasının mezarına bırakmış. 

Ermenistan’da doğan Gayana Gevorgyan, Ararat bölgesindeki Sisavank köyünde büyümüş. 2015 yılında Van’ın Edremit ilçesine yerleşen Gevorgyan, 1915’ten günümüze kadar Van’da yerleşip ev satın alan belki de ilk Ermeni. Bu yüzden anne babası dahil, birçok Ermeni’nin hayal ettiği şeyi gerçekleştirdiğini söylüyor. 2009 yılından beri Van’a gelip gittiğini belirten Gevorgyan, ‘’1915 yılında dedelerimiz Van’dan Ermenistan’a gitti. Anne ve babamın hayaliydi; Van’da bir evimiz olsun, Van’ı görelim diye. Anne babam öldü ben de onlara verdiğim sözü tuttum. Van halkını çok seviyorum çünkü bizim Ermeni halkına çok benziyorlar. Sorduğumda ‘Biz aynıyız, beraber yaşadık’ diyorlardı. Bu yüzden Van’ı sevdim. Geldim, burada ev aldım ve yerleştim. Van halkı da bana kucak açtılar, o yüzden çok mutluyum ‘’ şeklinde konuşuyor.

Gevorgyan , burayı bırakamayacağını, Ermenistan’da doğduğunu ancak burada ölmek istediğini dile getiriyor.

Ermenilerden kalma ibadethane ve mezarlıkların korunması için oldukça ısrarcı olan Gevorgyan, zamanının çoğunu yaşanan tahribatların tespitine ve bu tespitlerin yetkili kurumlarla paylaşmasına ayırıyor. Ona göre hala kurtarılmayı bekleyen onlarca tarihi yapı bulunuyor.

Son olarak Edremit İlçesi’nde bulunan bir kilisenin restorasyon çalışması için çaba göstermiş Gevorgyan ‘’ Müze olarak restore edilen yapının Kiliseye çevrilmesi için. Edremit Belediyesi’ne başvurdum. Sağ olsunlar yardımcı oldular. Ama burada tuvalet yapmışlar ama kapalı. Bir bekçi yok, etrafta bira şişeleri dolu. Buraya gelen misafirleri ziyaret etmesi için buraya getirmeye utanıyorum ‘’ ifadelerine yer verdi.

Gevorgyan’ın isyan ettiği bir başka konu da definecilerin tarihi mekanlarda ve mezarlıklarda yarattığı bu tahribat. Birçok kilisenin delik deşik edildiği bilgisini paylaşan Gevorgyan, sitemini şu sözlerle duyuruyor; ‘’ Sevgili insanlar, lütfen Ermeni Kiliseleri’ni yıkmayın. Orası Allah’ın evi orada altın yok, mezarlıkları karıştırmayın orada da altın yok. Buralara sahip çıkalım. ‘’

Definecilik faaliyetinden dolayı kazınan bir çok mezarlıkta kemikler toprak üstüne çıkmış vaziyette. Gevorgyan konuyla ilgili bir deneyimini şu ifadelerle aktarıyor; ‘’ Geçtiğimiz günlerde Van Kalecik’te Ermeni mezarlığın traktörler kazındığını duydum. Gittim gördüm çok üzüldüm. Bir kadının çenesini, bir erkeğin kolunu buldum. Toprakla örttüm kapattım.  Zor günler yaşadım, psikolojim bozuldu. Neyse ki devlet memurları orayı SİT alanı yaptılar. Şimdilik kimse kazmıyor. ‘’

Son olarak Edremit İlçesi’nde bulunan bir kilisenin restorasyon çalışması için çaba göstermiş Gevorgyan ‘’ Müze olarak restore edilen yapının Kiliseye çevrilmesi için. Edremit Belediyesi’ne başvurdum. Sağ olsunlar yardımcı oldular. Ama burada tuvalet yapmışlar ama kapalı. Bir bekçi yok, etrafta bira şişeleri dolu. Buraya gelen misafirleri ziyaret etmesi için buraya getirmeye utanıyorum ‘’ ifadelerine yer verdi.

Gevorgyan’ın isyan ettiği bir başka konu da definecilerin tarihi mekanlarda ve mezarlıklarda yarattığı bu tahribat. Birçok kilisenin delik deşik edildiği bilgisini paylaşan Gevorgyan, sitemini şu sözlerle duyuruyor; ‘’ Sevgili insanlar, lütfen Ermeni Kiliseleri’ni yıkmayın. Orası Allah’ın evi orada altın yok, mezarlıkları karıştırmayın orada da altın yok. Buralara sahip çıkalım. ‘’

Definecilik faaliyetinden dolayı kazınan bir çok mezarlıkta kemikler toprak üstüne çıkmış vaziyette. Gevorgyan konuyla ilgili bir deneyimini şu ifadelerle aktarıyor; ‘’ Geçtiğimiz günlerde Van Kalecik’te Ermeni mezarlığın traktörler kazındığını duydum. Gittim gördüm çok üzüldüm. Bir kadının çenesini, bir erkeğin kolunu buldum. Toprakla örttüm kapattım.  Zor günler yaşadım, psikolojim bozuldu. Neyse ki devlet memurları orayı SİT alanı yaptılar. Şimdilik kimse kazmıyor. ‘’

Gevorgyan, konuşmasının devamında gülerek kendisi için ‘Ermenistan- Türkiye köprüsü’ şeklinde bir tabir kullanıldığını söylüyor ve şu sıralar hazırlıklarını yaptığı dernek kurma çalışmasına getiriyor konuyu. 

https://kisadalga.net/haber/detay/bir-vasiyetin-izinden-ermenistandan-vana_41907