Craberd Kalesi, Artsakh’ın Martakert bölgesinde, Tartar ve Trği nehirlerinin birleştiği yerde, ormanlık tepelerle çevrili devasa bir kaya kütlesi üzerinde yer almaktadır. Kale, su bariyerleri ve neredeyse dikey kayalıklarla korunmaktadır.

Craberd kalesinin kurulması hakkında herhangi bir bilgi yok, ancak 10. yüzyılda yaşamış olan tarihçi Movses Kakhankatvatsi’nin “Ağvan Dünyasının Tarihi” adlı eserinde kaleden bahsedildiğini görüyoruz. Kalenin yer yer vadiye inen, düzensiz bir plana sahip piramidal surları vardır. Surların yanı sıra nehre inen tonozlu tüneller de korunmuştur. Ayrıca kalenin tek girişi olan kapılar da bulunuyor. Craberd’den Yerits Mankants manastır kompleksine giden tünel, savaş sonrası yıllarda kazıldı. Ayrıca kale, bir dizi başka ruhani merkezle (Dadivank, Gandzasar) ve üç düzineden fazla kırsal toplulukla patikalarla bağlandı. Craberd kalesi böylece bir sığınak ve savunma yapısı olarak kabul edildi.

“Batı Ermenistan Tarihin Kendisidir”