Artsakh topraklarındaki ilk matbaa, 1828’den beri faaliyet gösteren Şuşi’deki İsviçreli Protestanların matbaasıydı. 

Eçmiadzin Ana Katedrali’nin matbaasından sonra ikinci oldu. Bu matbaada 20’den fazla kitap basılmıştır. Şuşi’deki faaliyetleri 7-8 yıl sürdü. 

Artsakh-Karabağ Başpiskoposu Bağdasar Hasan Calalyan matbaayı Protestanlardan satın aldı. Eğitimin kıymetini bilen lider, Venedik Mkhitaryan Cemaati’nin yayınlarından birer nüsha satın almak ve bunları kendi matbaasında yeniden basmak ve dağıtmak için para harcadı. Bu matbaa 1902 yılına kadar faaliyet göstermiş ve birçok  çalışma yayınlamıştır.

Mirzacan Mahtesi Hakobyants’a ait  matbaa, evinin yanındaki özel bir binada faaliyet gösteriyordu. Orada oğulları çalışıyordu. 1879-1905 yılları arasında en çok 54 başlıklı kitap bu matbaada basıldı. Matbaa, büyük Şuşi yangını olan 1905 yılına kadar faaliyet göstermiştir.

Melkum Babacanyan’ın matbaası 1910-1919’da faaliyet gösterdi. Burada sadece bir düzineden fazla kitap değil, süreli yayın da yayınlandı. 1874’ten 1920’ye kadar Şuşi’de 25’i Ermenice, 3’ü Rusça olmak üzere 28 gazete ve dergi yayınlandı. 1891’de Şuşi’de 3 kitabevi faaliyet gösteriyordu.

“Tayyibistan’da Seç Seçebildiği”