Ermeniler, eski zamanlardan beri yüce bir Tanrı’ya, Tanrıların babası olan Aramazd’a sahip olan ilk yerli halktı.

Nane, Ermenilerin ana tanrıçasıydı. Yüce yaratıcı tanrı Aramazd’ın kızı, savaş, bilgelik ve annelik tanrıçasıydı.

Nane, eski Ermenilerin ruhani yaşamında etkili bir tanrıçaydı. Nane, savaşçı kılığına girmiş güzel bir genç kadına benziyordu. Helenistik dönemde özdeşleştiği Yunan Athena gibi elinde mızrak ve kalkan vardı. Onun tapınması, tanrıça Anahit’e tapınmayla yakından ilgiliydi. Ve tapınağının Yekeğyats bölgesinde, Anahit tapınağının yanında yer alması tesadüf değildir.

Heykeli MÖ 189-160 yıllarında Ermeni kralı Birinci Artaşes tarafından yaptırılmıştır. 

Ünlü Yunan heykeltıraşları tarafından yapılmış ve Ermenistan’a getirilmiştir. Heykel, Gayl Nehri’nin yakınında (bugün Türkler buna Kelkit Nehri diyor), Til denilen bir yere yerleştirildi.

Nane tapınağı, Ermeni kralı Büyük Tigran (M.Ö. 95-55) ve sonrasından gelen krallar  döneminde en zengin tapınaklardan biriydi. Nane Tapınağı yakınında baba Aramazd, ablası Anahit ve erkek kardeşi Mihr gibi diğer Ermeni tanrılarının tapınakları yer alıyordu. 301 yılında Nane tapınağı da dahil olmak üzere putperestlikle ilgili her şey yıkıldı. Eski Ermenistan’da (şimdi Batı Ermenistan), genellikle Nane’nin zirvesi olarak kabul edildiği için kralların soylarındaki en yaşlı kadınla  bir araya gelmesi gelenekti. Kral ayrıca, ancak kraliyet hanedanının en yaşlı kadınıyla görüştükten ve ona danışmaktan sonra savaşa karar verdi.

Ermeni ailesinde en yaşlı kadın Nane’nin  sembolü olarak görülüyordu, bu yüzden onun büyük bir etkisi vardı. İlginçtir ki, Ermenistan’da ve dünyanın diğer ülkelerinde Nane ismi sadece kişisel isim olarak değil, aynı zamanda ailenin ninesi veya ailenin annesi için bir takma ad olarak da kullanılmaya devam etmektedir. Nanna, Nani, Nannan vb.

Yeni Yıl 21 Mart’ta kutlandı ve Yıl Başı olarak adlandırıldı. Nane’nin babası olan Yüce tanrı onuruna bir bayramdı. Nane, babası Aramazd tarafından sevilirdi ve Nane’nin yanında başka hiçbir tanrının bulunmasına izin verilmemiş.

Levan Tonaganyan