İlur.am, Ermenistan Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı Levon Ter-Petrosyan’ın, özellikle tarih yazımı ile bağlantılı olarak, eğitim standartları üzerine devam eden tartışmalar hakkındaki kısa referansını yayınladı. 

Ter-Petrosyan özellikle  şunları kaydetti: “Tartışmadan,  Sovyet yıllarının kaba-materyalist tarih yazımının yerini, Ermenistan’ın bağımsızlığından bu yana daha taşralı, son derece tehlikeli, Ermeni davasına meyilli bir tarih bilimi almaya geliyor gibi bir izlenim oluşuyor. Nikoghayos Adonts, Hagop Manandyan, Suren Yeremyan ve Gagik Sarkisyan gibi dev tarihçilerle Ermeni tarih biliminin bu seviyeye inme hakkı yok, bu nedenle biz Azerbaycan ve Türkiye tarihçiliği ile benzeşiyoruz. Türkler ve Azeriler tarihi tahrif ediyorlarsa, bu bizim de sahteciliğe başvurmamız gerektiği anlamına gelmez.

Daha sert sözler kullanmak istemiyorum ama bu ulusal bir utançtan başka bir şey değil.

Zira, 2500 yıldan fazla bir süre önce devleti olan ve bugün hala bir devlete sahip, gerçekten görkemli bir tarihe sahip ender milletlerinden biri olan Ermeni halkına yakışmaz.”

168.am gazetesi ile yaptığı konuşmada Yerevan Devlet Üniversitesi Ermeni Tarihi Kürsüsü Başkanı, Tarih Bilimleri Doktoru, Profesör Artak Movsisyan, bu konuda birçok önemli gözlemde bulundu: “Levon Ter-Petrosyan, eski edebiyat uzmanı olan filoloji bilimleri doktorudur.  Eğer Khorenatsi, Narekatsi gibi yazarların ve tüm eski Ermeni edebiyatını edebiyat programından kaldırıldığında bir ses çıkarsaydı bu çok iyi olurdu. Bir kişinin kendi mesleği içinde bir fikir beyan etmesi çok iyi olurdu.”

 Artak Movsisyan’ın “Ermenistan’daki Eski Devlet: Aratta” adlı çalışması 1992 yılında yayınlandı. Bilimsel çalışmada, Ermenistan topraklarında  2500 yıldan fazla değil, M.Ö. 28.-27. Yüzyıllarda kurulmuş olan yaklaşık 5000 yıllık antik devlet gerçeği bilimsel olarak kanıtlanıyor. Dahası, “Hayastan” adlı Tüm Ermeniler Fonu tarafından ilan edilen  “Genç Bilim Adamları-1993” yarışmasında, vakfın mütevelli heyeti başkanı Levon Ter-Petrosyan (ödülü de kendisi teslim etti) olduğunda bu eser en iyi tarihi eser olarak birinciliğe layık görüldü. Ter-Petrosyan da 2.500 yıldan daha önce bir devletimiz olduğunu düşünüyordu.

Artak Movsisyan hatırlatmamıza yanıt olarak şunları vurguladı: “Tarihimize gelince, 2.500 mü? yoksa 5.000 mi?, o kadar açık ki, bunu tartışmanın bir anlamı yok.  Sadece vurgulamak istediğim bir şey var Levon Ter-Petrosyan büyüklerimizden bahsediyor: Nikoghayos Adonts, Hakob Manandyan, Suren Yeremyan ve Gagik Sarkisyan. Hatırlatmak isterim ki, Üniversite’de okuduğum dönemde yazdığım ve aynı zamanda basılan “Ermenistan’daki eski devlet: Aratta” başlıklı kitabım “Hayastan” adlı Tüm-Ermeniler Fonu tarafından açıklanan “Genç Bilim Adamları-1993” yarışmasında en iyi tarih bilimi çalışması olarak kabul edilerek yarışmanın galibi olmuştu. Başta Gagik Sarkisyan olmak üzere, dönemin ünlü tarihçileri Vladimir Barkhudaryan, Lendruş Khurşudyan, Babken Harutyunyan ve diğerlerinden oluşan büyük bir Komisyon o kitap hakkında kendi fikrini ifade ettiler. Bu komisyon kitabın bilimsel değeri hakkında oldukça ciddi bir değerlendirme olduğunu düşündüğüm bir sonuç sundu. 

Yıllar sonra, Ermenistan’da günümüze kadar ilk devlet olarak bilinen Aratta, üniversite ve okul ders kitaplarına girdi. Ve bugün 2500 yıllık bir devletimiz olduğunu belirtmek, devletliğimizi Yervanduniler’den başladığı ve Urartu’nun Ermeni olmadığı ve daha önce Ermeni Platosu’nda Ermeni devleti olmadığı anlamına geliyor. Örneğin, M.Ö. 15.-13. yüzyıllarda adı geçen Hayasa’nın Ermenilerle bir bağlantısı olmadı ya da 24-23 yüzyıllardaki Armani’nin  Ermenistan ile bir bağlantısı olmadı demektir. Ve bu, bugün yalnızca Türk-Azeri ve pro-Türkiye yanlısı güçler tarafından dile getirilen Ermenilerin sonradan gelme olduklarına dair sahte teoriye saygı duyna anlamına geliyor.”