Batı Ermenistan Ulusal Konseyi’nin oluşumunun 16. yıldönümü vesilesiyle Devlet Başkanı Armenak Abrahamyan’ın mesajı

Leonid Azgaldyan’ın sözlerinin ve Batı Ermenistan’ın ruhunun anısına

Batı Ermenistan Ulusal Konseyi’nin kurulması

Batı Ermenistan Ermenileri Ulusal Konseyi neden kuruldu?

Batı Ermenistan’daki Ermeni halkının imhasını durdurmak için.

Batı Ermenistan Ermenileri Ulusal Konseyi Deklarasyonu neden Şuşi’de ilan edildi?

Andranik Paşa’nın anısına

1918 yılının yaz aylarında Türk birlikleri İran topraklarının kuzeyini işgal ederek Bakü’ye doğru ilerlemek için bir alan yarattı.

Türkler, özellikle İran’ın Maku, Salmast, Tebriz, Serab, Erdebil ve Khoy şehirlerini ele geçirerek, Bakü’ye saldırmak için Aleksandropol-Culfa demiryoluyla İran’a yeni birlikler göndermeyi planladılar. Ancak Nahiçevan’da Andranik Paşa’nın müfrezeleri demiryolunu kesti, Culfa’daki Türk garnizonu ise ele geçirildi. Khoy bölgesinin Ermeni kuvvetleri beklenmedik bir şekilde kuzey-batı İran’da konuşlanmış Türk ordusunu vurarak Türklerin Bakü’ye yönelik saldırılarını ve Andranik Paşa’ya karşı önemli kuvvetlerin gönderilmesini durdurmaya zorladı.

Khoy çatışmaları birkaç gün sürdü.

Türkler ağır kayıplar verdiler, ancak sürekli gelen ek kuvvetler Ermeni tümeni için bir tehdit oluşturdu. Bu koşullarda Andranik Paşa Khoy’u terk etmeye zorlandı ve ablukayı kırarak Culfa’ya geri çekildi.

Daha sonra çok sayıda Türk askerinin baskısı altında Nahiçevan’ı terk etmek zorunda kalan  General Andranik, Nahiçevan’dan çekilen Türk ordusunun yolunu kesmek için Dağlık Karabağ üzerinden Bakü’ye geçmek istiyordu.

İngiliz komutanlığının Karabağ sorunundaki pozisyonundan önce Aralık ayında bazı olaylar yaşandı.

Thomson’ın temsilcisi Yüzbaşı Serrayd, 8 Aralık’ta bir subay eşliğinde, her birinde dört asker bulunan dört araçla Şuşi’ye geldi.

Diğer kaynaklara göre, ilk defa Şuşi’ye 50 İngiliz askeri giriyordu. Yüzbaşı, Karabağ’daki fakirlere yardım etmek ve iki halk arasında barışı sağlamak için geldiğini, İngiliz birliklerinin de yakında aynı amaçla geleceğini söyledi.

Serrayd’ın ilk işi, Şuşi’ye yeni gelen alayın silahlarını bırakıp teslim etmesini talep etmekti. Geçici olarak kurulan konsey, Alayın oluşum hikayesini sunarak talebi reddetti.

(30 Ekim 1918, Limni adasında, Mondros’ta Müttefikler ile Türkiye arasındaki) Mondros Ateşkes Antlaşması hükümlerine göre, Türk birlikleri Kafkasya’dan çekilecekti, ancak gerçek başka idi.

General Andranik, çatışmaları durdurmak için Karabağ komutanlığına başvurdu.

Ermeni tarafı Aralık 1918’de talimata maruz kaldı.

Bu nedenle Şuşi  işgal altında kaldı, ama 86 yıl sonra …

18 Aralık 1917 Erzincan ateşkesinin Batı Ermenistan Ermenileri Ulusal Konseyi’nin kurulmasıyla ne ilgisi var? (18 Aralık 1917)tarihinde Erzincan ateşkesi olmadan, Batı Ermenistan Ermenilerinin uluslararası hukukta bağımsızlığa kadar barış şartlarını tanımaları için kendi kaderlerini tayin hakkı asla olmayacaktı.

29 Aralık 1917 tarihli Rus Kararnamesi (yeni takvime göre, 11 Ocak 1918) ve Batı Ermenistan’da Ermenilerin Kendi Kaderini Tayin Etme Hakkı Bildirisi’nin bununla ne ilgisi var?

Batı Ermenistan Ermenilerinin bağımsızlıktan önce kendi kaderini tayin hakkını tanıyan Rus kararnamesinin yüzüncü yılı, her bir maddenin içeriğini hatırlamak için bir fırsattır.

[1] http://www.western-armenia.eu/stat.gov.wa/arm/2017/TurkaHayasdani_Russagan_Decret-09.08.2017.pdf

http://www.western-armenia.eu/stat.gov.wa/arm/2004/HaydararutyunHAKH-17.12.2004.pdf