Batı Ermenistan Ermenileri sorunu üzerine

  • by Western Armenia, Kasım 30, 2023 in Tarih
82 görüntüleme

1917 29 Aralık'ta RSFSR Halk Komiserleri Konseyi, 1917'deki gelişimi için ünlü "Batı Ermenistan Hakkında" kararnamesini kabul etti. Kasım ayında, Lenin'in emriyle, üyeleri Stalin, Varlam Avanesov (Suren Martirosyan), Vahan Deryan, Lukaşin (Sargis Srapionyan), SR Broş Broşyan (yazar Berç Broşyan'ın oğlu), Menşevik Pavel Axelrod ve Stepan Zoryan (Rostom)’dan oluşan özel bir komisyon oluşturuldu.  

Komisyon kısa sürede Batı Ermenistan'la ilgili bir rapor ve proje hazırlayıp konseye sundu. Ana yazarı Vahan Deryan olan raporda, savaşın başlangıcında Batı Ermenistan'daki Ermeni halkının en büyük ulusal grup olduğu ve Jön Türk hükümetinin Birinci Dünya Paylaşım Savaşı'ndan yararlanarak “Ermenistan meselesine son vermek için” Ermenileri yok etti.

"Komisyon üyeleri, Halk Komiserleri Konseyi'nden bir kararname çıkarmasını ve Batı Ermenistan Ermenilerinin ulusal kendi kaderini tayin hakkını korumasını, ayrıca Batı Ermenistan Ermeni nüfusunun kendi kaderini tayin etme hakkının güvence altına alınmasını istedi. Rus birliklerinin Batı Ermenistan'da kalması bu garantilerin önemli bileşenlerinden biriydi.

Rus birliklerinin Batı Ermenistan'da kalması bu garantilerin önemli bileşenlerinden biriydi. Komisyon ayrıca bu rapora dayanarak "Batı Ermenistan Hakkında" kararnamenin taslağını da hazırlıyor; burada şöyle deniyordu:

"Halk Komiserleri Konseyi, Ermeni halkına, Rus işçi ve köylü hükümetinin, Batı Ermenistan topraklarında bağımsız bir Ermeni devletinin kurulmasına kadar, Ermenilerin tam ulusal kendi kaderini tayin etme hakkını mümkün olan her şekilde koruyacağını duyurur. Aynı zamanda her türlü desteği de göstereceğiz."

Taslakta ayrıca "Batı Ermenistan'daki Ermeni nüfusu bağımsız Ermenistan'ın iç düzenine karar vermek için oy kullanana kadar gerekli miktarda askerin Ermenistan sınırlarında bırakılması" da önerildi.

Ancak daha sonraki tartışmalarda proje değiştirildi ve 29 Aralık 1917'de "Batı Ermenistan Hakkında" kararnamesi değişikliğe uğruyor, 31 Aralık'ta da yayınlanıyor. Ermeniler için en önemli nokta, Rus birliklerinin Batı Ermenistan'dan çekilmesidir, aynı zamanda kararname, "Batı Ermenistan" nüfusuna "Ermenilere her türlü yardımı sağlamakla" görevlendirilen Kafkasya İşleri Olağanüstü Geçici Komiseri Stepan Şahumyan'a da önemli bir görev yüklemektedir. 

http://www.western-armenia.eu/news/Actualite/2018/Russagan_Dekret/Arevmdyan_Hayasdani_Angakhoutyan-02.03.2018.pdf

http://www.western-armenia.eu/news/Actualite/2018/Histoire_du_Decret_russe_sur_l_Armenie_turque-12.01.2018.pdf