11 Eylül’de Erivan’da, “Tekeyan Merkezi” Vakfı salonunda 2 kitabın tanıtımı yapıldı. Aşkhen Harutyunyan’ın Artsakh lehçesinde yazılmış “Kshatokhp” adlı öyküsü Şuşi’yi konu alırken, Lilit Mkrtchyan’ın Gyumri lehçesinde yazılmış “Karhangust” adlı öykü derlemesi de Gyumri’yi konu alıyor.

2 kitabın basımı, Londra merkezli hayırsever ve “Tekeyan Merkezi” Vakfı mütevellisi Bagrat Nazaryan ve “Tekeyan Merkezi” Vakfı’nın himayesinde gerçekleştirildi. Tanıtıma Tekeyan Kültür Birliği Başkanı Ruben Mirzakhanyan, kitapların yazarları, yazarlar, edebiyat eleştirmenleri, kültür insanları, Artsakh sakinleri, Gyumri sakinleri ve konuklar katıldı.

Katılımcıları “Tekeyan Merkezi” Vakfı Müdürü Armen Tsulikyan karşıladı. Konuşmasında, iki Ermeni şehri hakkında yazılan kitapların coğrafyamızı, tarihimizi, geleneklerimizi ve sakinlerini anlattığını söyledi. İçeriğin yanı sıra, kitapların yerel lehçelerde yazılmış olmasının da altını çizdi. “Örnek olacağız ki, başkaları da yerel lehçelerimizde, Batı Ermenicesinde daha fazla edebi eser yaratmaya katkıda bulunabilsinler” dedi. Gümri’li edebiyat eleştirmeni ve sanatçı Levon Laçikyan ise konuşmasında, Gümri ve Şuşi adlı iki Ermeni şehrinin kültürel gelişim açısından çok benzer olduğunu vurguladı. Her iki şehirde de uzun zamandır tiyatrolar faaliyet gösteriyor, gazeteler yayınlanıyor, kültür insanları yetişiyor, müzik yazılıyor ve el sanatları gelişiyor. Ve bugün sunulan kitaplar da aynı şehirler hakkında, biri Şuşi’den diğeri Gümri’den yazarlarla yazılmış. “Bu iki şehir trajedi açısından da benzerlik gösteriyor. 19-20 Mart 1920 gecesi Şuş Ermenilerinin katliamı yaşandı. 16 yıl sonra ise Leninak depremi şok etkisi yarattı…” diye ekledi L. Lachikyan. “Karhangust” kitabından bahsederken, kahramanlarının eşsiz mizah anlayışı ve renkleriyle Gyumri halkı olduğunu belirtti. “Gyumrili bir insanın yaşam tarzı basittir, acı içinde gülebilir, kayıp karşısında şaka yapabilir ve en zor anlarda bile onurunu koruyabilir” diye kaydetti. Artsakh Cumhuriyeti eski Bakanı ve şu anda Erivan’daki Hovh. Tumanyan Müzesi Müdürü olan Lusine Gharakhanyan, A. Harutyunyan’ın “Kshatokhp” kitabından ve baş karakteri Amozik’ten bahsederken, Amozik’in gerçek bir Artsakhlı olduğunu belirtti. L. Gharakhanyan, “Artsakh lehçesi, kitabın içeriğini ve özgünlüğünü çok dokunaklı ve çok tanıdık kılıyor” dedi. Şair, düzyazı yazarı ve Ulusal Ermeni Eğitim ve Kültür Birliği Artsakh ofisi direktörü Hermine Avagyan konuşmasında, “Bugün, Artsakh dünyasında sahip olduğumuz her şeyi, yani anılarımızı, bir unutkanlık dalgası altında örtmeye çalışıyorlar. Unutkanlık dalgası altında, trajedimiz özellikle yabancılar için biraz eskimiş görünüyor. Armine Harutyunyan’ın ‘Kshatokhp’ adlı kitabının doğuşu ise hafızanın yeniden canlandırılması, bu unutkanlık dalgasına karşı bir direniştir” dedi. Kitabın yayınlanmasına sponsor olan Bagrat Nazaryan da, eserlerin yerel lehçelerde yazılmış olmasının kendisine daha da ilham verdiğini vurguladı. A. Harutyunyan, ağırlıklı olarak savaşla ilgili ve edebi Ermenice yazılmış başka eserleri de olduğunu belirtti. “Sayın Nazaryan’ın bu kitabı yayınlamayı önermesinden çok mutlu oldum, çünkü Artsakh lehçesinde yazılmış ve hedef kitleye yönelik. Biliyorum ki birçok insan lehçede yazılanları muhtemelen anlamayacak ve bu da bizde hala bir şeylerin yolunda gitmediği ve bir şeylerin değiştirilmesi gerektiği anlamına geliyor. Umarım tüm lehçelerimizi anlayacağımız zaman gelir,” diye devam etti yazar. Sunumun ardından yazarlar, imzalı kitapları, “Kashatagh Büyük Aileler için Gurgen Melikyan Vakfı” (GMKF) İcra Direktörü Gurgen Melikyan da dahil olmak üzere hazır bulunanlara takdim ettiler. Gurgen Melikyan, yıllar boyunca Artsakh halkına büyük destek vermiş ve bugün de vermeye devam etmektedir. Bagrat Nazaryan’ın da GMKF Mütevelli Heyeti üyesi olduğunu belirtmeliyim. Kitapların sunumuyla eş zamanlı olarak, “Tekeyan” merkezinin sergi salonunda Hadrut Çocuk ve Gençlik Yaratıcılık Merkezi öğrencilerinin ve çalışanlarının el işi ve resimlerinden oluşan bir sergi ve satış açıldı. Merkez yöneticisi Ira Tamrazyan, sergilenen örnekleri sundu ve çalışmaları hakkında konuştu. Etkinliğin sonunda bir resepsiyon da düzenlendi.