Bakü, Berdzor’daki Surp Yükseliş Kilisesini temelden yıktı

  • by Western Armenia, Mayıs 15, 2024 in Kültür
60 görüntüleme

Geçen gün mücadele ortağımız Ermeni Mimarisini Araştırma Vakfı tarafından Azerbaycan'da bir başka kültürel vandalizm vakası yayıldı ve bu durum Azerbaycan telegram kanallarında da belgelendi. Azerbaycan bu kez inşaatı 1998 yılında tamamlanan Berdzor’daki Kutsal Göğe Yükseliş Kilisesi'ni yıktı ve aynı yılın 31 Mayıs'ında kubbenin haçı kutsandı.

Kilisenin mimarı Hraçya Gasparyan’dı, inşaat ise Georgi Arakelyan tarafından yürütüldü. Kilisenin sanatsal dekorasyonunu üretenler ise ünlü heykeltıraş Artaşes Hovsepyan, ressam Karo Mkrtchyan ve ahşap ustası Vano Dadoyan'dı.  

1954 tarihli "Silahlı Çatışma Zamanlarında Kültür Varlıklarının Korunmasına Dair" Lahey Sözleşmesinin 4. maddesine ve ayrıca 1999 yılında kabul edilen İkinci Protokolün 15. maddesinin A maddesine göre, Berdzor’daki Kutsal Göğe Yükseliş Kilisesi'ne verilen bu zarar, savaş suçu olarak uluslararası mahkemelerde yargılanabilecek "ciddi bir ihlaldir."  

Kilisenin kasıtlı olarak yok edilmesi aynı zamanda Roma Tüzüğü'nün 8. Maddesini de ihlal ediyor ve insanlığa karşı ağır bir suç olarak kabul ediliyor.

Berdzor'daki Kutsal Göğe Yükseliş Kilisesinin yıkılması da bir soykırım-KÜLTÜRSİD eylemidir (ICC, Kültürel Miras Politikası, paragraf 88). Roma Tüzüğü'nün Kültürel Miras Hükümlerinin İncelenmesine İlişkin El Kitabı şöyle diyor: "Kültürel mirasa karşı işlenen veya onu etkileyen suçlar sıklıkla soykırımla bağlantılıdır veya soykırımın bir parçası olarak işlenir" (ICC, Kültürel Miras Politikası, para. 78).

Berdzor'daki Kutsal Göğe Yükseliş Kilisesi'nin yıkılması, fiziksel hasarın yanı sıra, derin duygusal ve kültürel sonuçlar doğurmakta olup, Artsakh Ermenileri ve tüm Ermenilerin kültür hakkının ağır bir ihlali olarak değerlendirilmektedir. Kültürel hakların ilk evrensel garantisi İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Bildirgesi'nin 27. maddesinde şöyle tanımlanmıştır: "Herkes, toplumun kültürel yaşamına serbestçe katılma, sanattan yararlanma, bilimsel gelişmelere ve bunun yararlarına katılma hakkına sahiptir." 

Ayrıca Kültürel Çeşitlilik Evrensel Beyannamesi'nin 4. maddesi ve İnsan Hakları Konseyi'nin 10/23 sayılı kararının 4. paragrafında "...hiç kimse uluslararası hukukla güvence altına alınan insan haklarını ihlal edemez ve bunların kapsamını sınırlayamaz. Aynı şekilde hiç kimse kültürel uygulamalara, değerlere erişimden dışlanmamalıdır” (Paragraf 22, https://www.refworld.org/docid/4ed35bae2.html):

Kilisenin yıkılması aynı zamanda yaratıcı bireylerin; mimarlar, inşaatçılar ve, heykeltıraşların kültürel haklarının da ağır bir ihlalidir.

“Batı Ermenistan Eğitimsiz Vahşi Türk İşgalcilerine Karşı Mücadelede”