Bakü, Vankasar kilisesinin haçını kaldırdı 

  • by Western Armenia, Şubat 15, 2024 in Kültür
57 görüntüleme

Ocak 2024'ün sonunda Azeri togrulavshar Instagram sayfasında Vankasar Dağı'nın tepesindeki erken ortaçağ kilisesinin çekildiği bir video yayınlandı. 

Videoda kilisenin kubbesindeki haçın kaldırıldığı görülüyor.

Kilise, erken ortaçağ Ermeni kiliselerinin küçük haç şeklinde, merkezi kubbeli tipine aittir ve hacim-mekansal kompozisyonu açısından Talin, Karaşamb ve, Aylaber'in küçük kiliselerine çok benzemektedir. 7. yüzyılın ortalarına tarihlenmektedir.

Kilisedeki tüm taşlar, çoğu Ermeni harfleri olan ustaların işaretlerini taşıyor ve 7. yüzyıldan kalma Sisian tapınağındaki ustaların işaretleriyle aynı.

Geçen yüzyılın 80'li yıllarında Azerbaycan'ın "restorasyonu" sırasında Vankasar kilisesi ciddi kayıplara uğradı. Anıtın doğal-tarihi dokusu bozuldu, tapınağın üzerinde bulunduğu dev kaya taşlarla örüldü, alan dinlenme ve eğlence işlevini yerine getiren yapılarla geliştirildi. Azerbaycan tarafı, kilisenin temelinde orijinal yapıya uymayan bir şekilde "restore etti." Hatta Azerbaycan tarafı, koruma ve restorasyon adına anıtı kültürel vandalizme maruz bırakmıştır. Sovyet yıllarında Vankasar kilisesinin sözde "restorasyonu", Azerbaycan tarafının "onları gerçek gibi göstermek" için çalışmaya başlaması halinde, işgal altındaki Artsakh'taki Hıristiyan anıtlarının ne kadar tehdit altında olacağını gösteriyor. 

Kilise, binanın yapısal ve simetrik özellikleri göz ardı edilerek "restore edildi". Batı girişindeki Ermenice kitabe ve haç heykeli bilinçli olarak tahrip edilmiştir. Pencere açıklıkları da yeniden tasarlandı. Kilisenin üzerine erken ortaçağ mimarisiyle hiçbir ilgisi olmayan bir kubbe yerleştirildi. 

1986 yılında Azerbaycan'da "restorasyon" çalışmaları devam ederken, Vankasar kilisesinde araştırma yapan Samvel Karapetyan ve Ghazaryan, daha sonra kasıtlı olarak tahrip edilen iki yazıtın yarı sahte olduğunu ispatladılar.

Kasım 2020'de toprakların Azerbaycan kontrolüne geçmesinin ardından kilisenin kubbesine, haçın yerine doğrudan Azerbaycan bayrağı yerleştirildi. 

Diğer uluslararası anlaşmaların da temelini oluşturan 1954 Lahey Sözleşmesi, ilk maddesinde kültürel değerin, "kökeni veya sahibi ne olursa olsun, her halk için büyük önem taşıyan taşınır veya taşınmaz miras" olduğunu tanımlamaktadır.  Ayrıca, anıtın açık bir şekilde çarpıtılması, Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı 7 Aralık 2021 tarihli "Azerbaycan'ın Ermeni kültürel mirasına karşı yürüttüğü vandalizm ve saygısızlık eylemlerini önlemek ve cezalandırmak için gerekli tüm önlemleri almakla yükümlü olduğu" kararını da ihlal etmektedir... Her milletin kültürel değerlerine verilen zararın tüm insanlığın kültürel mirasına vurulmuş bir darbe olduğunu da ekleyelim, çünkü her milletin küresel kültürel çeşitliliğe kendi katkısı vardır.

“Batı Ermenistan Barbar Türk İşgalcilerine Karşı Mücadele”