Batı Ermenistan’da yazı ve edebiyat

  • by Western Armenia, Mayıs 16, 2023 in Kültür
136 görüntüleme

Kitap yaratmanın yolu yazmakla başlar. Eski Ermeni mitolojisinde eğitim, bilgelik ve öğrenme tanrısı Tir adlı tanrıydı. Ermeni atalarımız yazıya resimlerle başladılar. Pek çok dilde “yazma” ve “çizim” kavramlarının neredeyse her zaman çakışması tesadüf değildir: “yazmak”, hem yazmak hem de çizmek anlamına geliyordu. M.Ö IV-III bin yıllarda Ermenistan’da artık en basit yazı türleri kullanılıyordu: işaret yazısı, piktograf ve ideogram.

Ararat krallığının resmi yazıtlarının dili Ermenice, yazısı ise çivi yazısıydı. Şu anda yaklaşık 600 Urartu metni bilinmektedir.

405 yılında Mesrop Maştots, Kral Vramşapuh ve Gatoğikos Sahak Partev’in aktif desteğiyle 36 harfli Ermeni alfabesini yarattı. Bunu hemen geniş bir okul ağının oluşturulması, ardından dev bir çeviri ve kültür çalışması izledi. 5. yüzyıldan itibaren birçok Ermeni manastırında kitaplar çoğaltılmış ve ülke geneline yayılmıştır.

V.-XVIII. yüzyıllarda Ermenice el yazması kitaplar önce parşömene, sonra da kağıda yazılırdı. Ortaçağ Ermenistan’ında el yazması kitapların bireysel, kilise ve manastır kütüphaneleri vardı. Mevcut Ermeni Matenadaran’da bize ulaşan 20.000’den fazla Ermenice el yazmasının kaydı bulunmaktadır.

İlk Ermeni matbaası ve Ermeni matbaacılığını başlatan kişi, matbaasını Venedik’te kuran Hakob Meğapart’tır.

Çoğu Batı Ermenistan’ın farklı bölgelerinden getirilen birçok el yazması şimdi Yerevan’daki Matenadaran’da saklanıyor. Bu kültürel çatışma, Ermenilerin söz konusu bölgenin yerlisi olduğunu bir kez daha kanıtlamaktadır.

“Batı Ermenistan Kültürün Beşiğidir”