Kuzey Kıbrıs’ın Lefkoşa kentinde yapılan büyüleyici bir keşif, 20. yüzyıl başlarındaki Ermeni müzik mirasına yeni bir ışık tuttu. Araştırmacı ve koleksiyoncu Halil Duranay, bir antikacıdan, Ermeni soprano sanatçıları Alice Kurkjian ve Zabel Panosian’ın performanslarını içeren iki nadir Columbia Fonograf Şirketi plağı keşfetti.

İlk plak, Alice Kurkjian’ın “Qaroon” performansını içeriyor. Şarkıcının biyografisi hakkında çok az şey bilinmesine rağmen, Kilikya’nın Kilis şehrinden bir Ermeni göçmen olduğu ve ilk profesyonel Ermeni-Amerikalı kadın sanatçılardan biri olarak kabul edildiği biliniyor.

İkinci plak ise Osmanlı Ermenistanı’nın ünlü soprano sanatçılarından Zabel Panosian’a ait. Bahçecik’te doğan şarkıcı, 1907’de Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etti ve 1917-1918 yılları arasında Columbia Records için bir dizi şarkı kaydetti. Ancak şirket daha sonra etnik müzik serisini durdurdu ve bunun sonucunda kayıtlarının çoğu uzun yıllar kayıp olarak kabul edildi.

Araştırmacılar, bu kayıtların sadece Ermeni müzik mirasının korunması için değil, aynı zamanda Ermeni diasporasının kültürel kimliğinin incelenmesi için de büyük önem taşıdığını belirtiyor. Bunlar aynı zamanda Ermeni kadın sanatçıların, 20. yüzyılın başlarındaki erkek egemen müzik dünyasında kendilerini uluslararası sahnede nasıl tanıtabildiklerini ve ulusal müzik geleneklerini nasıl koruyabildiklerini gösteren değerli kanıtlardır.