Kıbrıs’ın Türk kontrolündeki bölgesinde, Pentadaktil Dağları’nın ormanlık alanında, bin yıldan fazla bir geçmişe sahip bir manastır kompleksi bulunmaktadır. Bugün, Aziz Makaravank Manastırı, on yıllarca süren ihmal nedeniyle ciddi bir yıkılma tehdidiyle karşı karşıyadır.

Bu anıt sadece Ermeni mirasının bir parçası değil; Orta Çağ’dan modern devletin oluşumuna kadar Kıbrıs tarihinin önemli katmanlarından biridir. Yüzyıllar boyunca manastır, çeşitli topluluklar için bir hac yeri olmuş ve bölgenin kültürel manzarasının ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmiştir.

Ancak bugün yapı hızla çürüme aşamasındadır. Çatıların bazıları çökmüş, duvarlarda derin çatlaklar oluşmuş ve bitki örtüsü binanın içine nüfuz etmiştir. Uzmanlar, acil güçlendirme ve restorasyon çalışmaları yapılmazsa, kompleksin bazı bölümlerinin geri dönüşü olmayan bir şekilde kaybolabileceği konusunda uyarıyor.

Manastır, 11. yüzyıl civarında kurulmuş ve yüzyıllar boyunca manevi ve savunma merkezi olarak hizmet vermiştir. Tarihi kaynaklar, yapıyı Kıbrıs’ın Lusinian bölgesine bağlar ve bir zamanlar Osmanlı makamları tarafından belirli koruma ve vergi ayrıcalıkları tanınmıştır. 2016 yılında, adanın çok kültürlü mirasının önemli bir parçası olarak koruma altına alınmış anıtlar listesine dahil edilmiştir.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından desteklenen Kültürel Miras Teknik Komitesi çerçevesinde, restorasyon projesi etrafında uluslararası ve iki toplumlu bir işbirliği oluşturulmuştur. Projenin ilk mimari çözümleri 2018-2019 yıllarında geliştirilmiş ve çalışmalar 2020 yılında başlamış, ancak daha sonra pandemi ve sözleşme sorunları nedeniyle askıya alınmıştır.

Proje şu anda gözden geçirilmektedir ve gerekli fon sağlanırsa, çalışmaların 2027 yılının başlarında yeniden başlatılması planlanmaktadır.

Aynı zamanda, manastırın durumu hakkında farkındalık yaratmak ve bağış toplamak amacıyla Kıbrıs Ermeni topluluğunun manevi ve siyasi temsilcilerinin katılımıyla özel bir komite kurulmuştur. Hem Ermeni hem de uluslararası çeşitli kuruluşlar kampanyaya katılmıştır.

Halka açık sunumlarda, Makaravank Kutsal Manastırı’nın restorasyonunun sadece bir topluluğun meselesi olmadığı vurgulandı. Bu, Kıbrıs’ın ortak tarihini ve çok kültürlü mirasını koruma meselesidir ve ortak sorumluluk gerektirir.

Katılımcılar, bugün gerekli adımlar atılmazsa, yarın yüzyıllardır adanın tarihine canlı bir tanıklık eden bir anıtın kaybedilebileceğinin altını çizdiler.