İran cumhurbaşkanının ölümü bölgedeki oyuncuları değiştirecek

  • by Western Armenia, Mayıs 20, 2024 in Politika
50 görüntüleme

Aliyev'le görüşmesinin ardından Tebriz'e giden İran cumhurbaşkanının helikopterinin düşmesi ve 2020 yılında Araks bölgesinde Ermenilerden ele geçirilen topraklara hidroelektrik santral açılmasının nedenleri hiçbir zaman aydınlatılamayabilir. Tıpkı 2010 yılında Katin katliamının yıldönümünde Polonya'nın askeri ve siyasi elitinin uçtuğu uçağın düşmesine ne sebep olduğu hala netlik kazanmadığı gibi.

Ancak 2010'dan sonra Avrupa'da Rusya-Batı ilişkilerinin siyasi paradigması değiştiği gibi, 19 Mayıs felaketinin de Ortadoğu'da dönüşümlere yol açacağı aşikar.

10 Nisan 2010'da Polonya Tu-154 uçağı Smolensk-Severn havaalanına inerken düştü. Aralarında Polonya Devlet Başkanı Lech Kaczynski, eşi, önde gelen Polonyalı politikacılar ve üst düzey subayların da bulunduğu 96 kişi hayatını kaybetti. Bu, Avrupa'da Rusya'ya karşı tutumu değiştirdi. 2012 yılında Vladimir Putin başkanlık görevine geri döndü ve "toprak kazanma" süreci hemen başladı.

Gürcistan'daki savaş (2008) sırasında Kaczynski, Rusya'yı saldırganlıkla suçladı ve AB ile NATO'nun Rusya hakkında benzersiz bir konuşma yöntemi geliştirdiklerini söyleyerek; "bunun, Rusya'nın doğasını pek açığa vurmaktan ziyade onu gizlediğini" ifade etti. Rusya'nın Gürcistan'a saldırmasının ardından Kaczynski, Rusya'nın gelecekteki askeri genişleme yolunu değerlendirdi: önce Gürcistan, sonra Ukrayna, ardından Moldova, ardından Baltık ülkeleri, ardından Polonya. 

Ancak 2022 yılında Polonya Cumhuriyeti Sejm'i, Rusya'yı terörizmi destekleyen bir devlet olarak tanıma kararını kabul etti ve felaketin sorumluluğunu Rusya'ya yükledi.

İran cumhurbaşkanının helikopterinin düşürülmesi, İsrail'in Gazze'deki savaşının çıkmaza girdiği bir döneme denk geliyor ve İsrail ordusu bile Başbakan Netanyahu'nun Hamas'ın yok edilmesinden sonra Filistin'i ilhak etmekten başka ne yapacağına dair bir planı olmadığını söylüyor. Erdoğan ise İsrail'in Gazze'den sonra Anadolu'yu (Batı Ermenistan) hedef alacağını söyledi. Netanyahu artık duramaz.

İsrail, asıl düşmanının İran olduğunu saklamadı ve Tahran'ı askeri operasyonlar başlatmaya kışkırttı.

3 Ocak 2020'de İranlı general Süleymani öldürüldü ve 11 Ocak'ta İran'da protestolar kışkırtılıyordu.

27 Eylül 2020 Pazar günü Artsakh'ta savaş başladı; Türkiye, Rusya ve İsrail'in doğrudan desteğiyle şüpheli toprak bütünlüğünün güçlü bir şekilde "restorasyonu"nun ilk örneği gerçekleşti.

19 Eylül 2023'te ABD, AB ve Rusya Federasyonu temsilcilerinin Türkiye'deki gizli toplantısının ardından İran'ın zımni rızasıyla Artsakh'ta bir saldırı gerçekleştirildi ve bu saldırı 5 Ekim'de yerli halk yerinden edilmeyle ve Artsakh'ın tamamen işgaliyle  sona erdi. 

Bir hafta sonra, 2023'te 7 Ekim'de Hamas'ın eylemleri ve İsraillileri rehin alması sonrasında Netanyahu, İran'ı da içine çekmek amacıyla Filistin'e karşı bir savaş başlattı.

1 Nisan 2024'te İsrail Hava Kuvvetlerinin Şam'a füze saldırısı sonucu İranlı generaller öldürüldü.

14 Nisan Pazar günü İran, İsrail'e "sembolik" bir insansız hava aracı ve füze saldırısıyla karşılık verdi, bunun sonucunda kimse yaralanmadı, yalnızca İsrail askeri üssü yok edildi, ardından İran-Amerikan istişareleri başladı ve Filistin devletinin kurulması güncel hale geldi. 

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi Pazar günü Ermenistan'ı ziyaret etmeyi planlıyordu ancak ziyaret son anda ertelendi. Raisi'nin Ermenistan topraklarında ulaşım koridorlarının açılmasına katılması gerekiyordu. Haber ajansları hangi ulaşım koridorundan bahsedildiğini detaylandırmıyor.

19 Mayıs sabahı Doğu Azerbaycan eyaletini ziyaret eden Raisi, sınırda Azerbaycan Cumhurbaşkanı ile görüştü ve bir etkinliğe katıldı.