Artsakh Savaşının İlk Kadın Komutanı Anahit Mardirosyan

  • by Western Armenia, Şubat 27, 2024 in Toplum
56 görüntüleme

Batı Ermenistan televizyonu “Westernarmeniatv”, Sumgait ve Bakü'deki katliamlardan sağ kurtulan, Artsakh'ta kocasının intikam alan Ermeni bir kadının hikayesini sunuyor.

Artsakh savaşına yüzlerce Ermeni kadın katıldı. Bazıları savaş alanında şehit düştü, bazıları geri döndü ve yanımızda yaşadı. Ancak kavgaları, hikayeleri ve isimleri pek çok kişi tarafından bilinmiyor. 

İlk kadın komutan Anahit Martirosyan'ın "savaşı" 1989'da başladı. 

Bakü'de genç Ermeni çift Anahit ve Victor da dahil olmak üzere çok sayıda Ermeni yaşıyordu. Sumgait'te ilk vandal eylemlerin başladığında iki oğlunu sevgiyle, özveriyle büyütüyorlar, bir ev inşa ediyorlardı. 

Her saat başı zalim ve korkutucu haberler sıklaştı, Azerbaycan'da Ermenilerin hayatı saniyeler geçtikçe tehlikeli hale geldi. Anahit ve Victor, evlerini ve yerlerini terk edip Doğu Ermenistan'a taşınmaları gerektiğini hemen anladılar. O anda önemli olan çocukları ve kendilerini kurtarmaktı. Sabah havalimanına gitmek için kucaklarında çocuklarıyla sokağa çıktılar. Ancak en yakın havaalanına gelmeden kader tersine dönecek, hayat farklı bir seyir izleyecektir. Sokakta vahşi bir kalabalık gürültüyle Ermeni ailesini kuşattı. Anahit korkuyla onlara dairenin anahtarlarını verdi. O an, yağmalamaları, evi ve her şeyi kendilerine bırakmaları gerektiğini düşündü. Vahşiler, ganimet sahibi olma fikrinden memnundu ama kana susamıştı. Victor'un kafasını kesip karısının ve çocuklarının önünde havada salladılar. 

Anahit dengesini kaybetmiş, ne yapacağını bilememişti. Ama o anda Tanrı, Ermeni aracılığıyla onların yardımına geldi. Uzakta üzerinde Ermenilerin olduğu bir zırhlı araç görüldü... Saldırganları dağıttılar, Anahit ile çocukları havaalanına götürdüler. Zaten dul kalan Anahit, kucağında iki küçük çocuğuyla Doğu Ermenistan'daydı.

Anahit Martirosyan anılarında şöyle yazıyor:

"Mucizevi bir şekilde hayatta kaldık ve Yakın Baltık uçaklarının bizi ve diğer birçok mülteciyi Yerevan'a götürdüğü havaalanına ulaştık.”

 ***

Yerevan'da ailemin de kaçmayı başardığını öğrendim. Bagrataşen’deydiler. Yanlarına gittik. Olanlardan ve babasının başına gelenlerden haberdar olan büyük oğlum yaklaşık bir yıl konuşamadı... 

 ***

Ekim 1991'de oğullarımı anne ve babamın yanına bırakıp intikam almak için cepheye gittim. Elbette aileme nereye gideceğimi söylemedim. Hangi ebeveyn kızının savaşa gitmesine izin verir? "Kız arkadaşlarımın yanına çalışmak için Ukrayna'ya gidiyorum" dedim. Ben bir sporcuydum ve bu zamana kadar Bakü'de atletizm antrenmanları yapıyordum.

Kadın çocukları bırakıp Yerevan'a, gönüllülerin buluşma yerine gidiyor. Tıraşsız, kalın kaşlı ve sert gözlü erkeklerin arasında işe alım görevlisine evli olmadığı ve çocuğu olmadığı konusunda yalan söyleyen zayıf bir kadın var. Ve işe alım görevlisi şöyle diyor: "O zaman git evlen ve çocuk sahibi ol, senin için ön cephe nedir?" Anahit, enstitüde hemşirelik dersleri aldığını iddia ediyor ve akıcı bir şekilde Azerice bildiğini gösteriyor. Çok faydalı olabileceği açıktı.

Ve cepheye götürüldü...

Marağa, Anahit'in uğruna savaştığı ve yoldaşlarını ölümden kurtardığı ilk köydü. Marağa savunmasının son savaşında hemşire Anahit savaş alanından 13 yaralı aldı. Düşmanın kurşunu hemşireye de isabet etti ama kendi yarasından şikayet etmesinin sırası değildi. Dikkat çekmeden yarasını sardı ve bir sonraki yaralının peşinden koştu. Anahit, "Savaşçı arkadaşlarıma minnettarım, ateş etmeyi öğrenmemde bana yardımcı oldular, aşırı koşullarda yaşamama, açlığı ve soğuğu hissetmememe yardımcı oldular" diye yazdı.

Kadının liderliğindeki yenilmez bir takım 

Marağa'dan sonra arkadaşları onun yalnızca yaralıları savaş alanından çıkarmak için orada olmadığını anladılar. Kendisine hafif bir silah verildi, silah arkadaşları ona ateş etmeyi öğretti. Ayrıca Marağa savaşından sağ kurtulan çocuklar hayatlarını kahraman kadına borçluydu. Minnettarlıklarını ifade etmenin bir yolunu buldular. Çocuklar Komados Arkadi Ter-Tadevosyan'a başvurarak bir bölük kurduklarını ve buna Anahit'in liderlik etmesini istediklerini ifade ettiler. Komandos karşı değildi fakat karşı olan Anahit’in kendisiydi. Ermeni gerçekliğinde bile bir kadın nasıl bir grup erkeğe liderlik edebilir? diye soruyordu. Ama sonra sevgili askerlerinin isteğine boyun eğdi. 

Böylece yeni komutanı kurtarıcıları olarak gören Ermeni 13 erkek çocuk ve Ermenilerle birlikte Ermeniler safında savaşmak isteyen ve gerekirse Kutsal Haç'ın korunması için kanlarını dökecek olan 14 Rus Kutsal Haç müridinden oluşan “Anahit” bölüğü böylece kurulmuş olsu.

Devam edecek․․․

Western Armenia Tv-muhabiri Aşhen Virabyan