Bağımsız akademik platform olan “Artsakh’ın Kültürel Mirasının İzlenmesi”, Artsakh haçkar ikonografisinin Ermeni haçkar kültüründeki eşsiz bir görüntüsünü sunuyor.

Bu haçkar, ölümlüleri, asıl mesleklerini, beklentilerini, ölümsüzlükle ilgili popüler fikirleri temsil ediyor.

Pek çok karakter ve tema arasında savaşçının karakteri ve savaşın teması özellikle önemlidir. Bu olağanüstü bulgunun ne zaman başladığı tam olarak belli değil.

Savaşçıların resimlerini taşıyan haçkar yazıtlarına bakılırsa, bunların en olası başlangıcının Artsakh yetkililerinin bölgenin kurtuluşu için ısrarlı bir mücadeleye başladığı 12. yüzyılın ortaları olduğu düşünülebilir.

Yaklaşık üç yıl önce Btretzik köyünün ormanında bir haçkar bulunmuştu. Muhtemelen bu tür haçkarların ilklerinden biridir.

Platform, haçkarın bir yazıtının bulunmadığını ve yaklaşık süresinin boyutsal çözünürlüğe, kompozisyonun ayrı ayrı bileşenlerinin ikonografik özelliklerine ve heykelin teknik performansına göre değerlendirilebileceğini belirtiyor.

Heykel aynı zamanda sadeliğiyle de dikkat çekiyor. Binicinin kıyafetleri, şapkası, yüzü, binicilik ekipmanı, eyeri detaylı değil. Çekilmiş kılıç ve kemere takılan kın daha inandırıcıdır. Listelenen ayrıntılar, en üst sınır olarak 12. yüzyılın başları dikkate alınarak, haçkarın 11. yüzyıla atfedilmesine temel teşkil etmektedir.

Ancak bu basit ve şematik sunum net bir yapıyla gerçekleştirilmiştir: Rozet, haç sapı, pandantifler, sunağın tepesinden inen salkımlar, kusursuz ve belirgin heykel,  bu eşsiz haç taşına özel bir çekicilik kazandıran özelliklerdir. 

“Batı Ermenistan Eğitimsiz Vahşi Türk İşgalcilerine Karşı Mücadelede”