19 Յուլիս 2026
Հայոց զանգուածային տեղահանութիւնները՝ ցեղասպանութիւն, զոր այսօր նաեւ Իսրայէլը կը ճանչնայ
Անցեալ դարու պատմութեան ամենաողբերգական էջերէն մէկը, անկասկած, Օսմանեան կայսրութեան մէջ բնակող քրիստոնեայ հայ բնակչութեան զանգուածային տեղահանութիւնն ու համակարգուած բնաջնջումն էր։ 1915-1923 թուականներուն, ըստ գնահատումներու, աւելի քան 600 հազար հայ բռնի կերպով քշուեցաւ անապատներ, իսկ շուրջ 1,5 միլիոն մարդ զոհուեցաւ։ Այս ցեղասպանութիւնը մինչեւ այսօր ամօթալի կերպով կը շարունակէ ժխտել Օսմանեան կայսրութեան իրաւայաջորդ Թուրքիան՝ պնդելով, թէ զոհերը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքին տեղի ունեցած միջէթնիկական բախումներու, հիւանդութիւններու եւ սովի հետեւանք էին։
Տարիներ շարունակ, ձգտելով պահպանել իր ռազմավարական գործընկերոջ՝ Թուրքիոյ հետ յարաբերութիւնները, Իսրայէլը կը հրաժարէր պաշտօնապէս ճանչնալ այս բնաջնջումը։ Սակայն 2023 թուականին «Համաս»-ի յարձակումներէն ետք սկսած Կազայի պատերազմը կտրուկ փոխեց իրավիճակը։ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան խիստ քննադատեց Բենիամին Նեթանիահուն՝ զինք կոչելով «հակասեմական բռնապետ, որ ցեղասպանութիւն կը գործէ քիւրտերու նկատմամբ»։ Ասոր հետեւանքով Թուրքիան դիւանագիտական մակարդակով դաշինք կազմեց «Համաս»-ի հետ։
Իսրայէլի կառավարութիւնը որոշեց արմատապէս վերանայիլ իր դիրքորոշումը Թուրքիոյ եւ անցեալ դարուն իրականացուած կոտորածներու պատասխանատուութեան հարցին վերաբերեալ։ Կառավարական նախարարաց խորհուրդը միաձայն հաւանութիւն տուաւ արտաքին գործոց նախարար Կիդէոն Սաարի նախաձեռնութեան՝ զայն գնահատելով իբրեւ «բարոյական եւ պատմական պարտք»։
«Հայերու ցեղասպանութիւնը մինչեւ այսօր ալ կը շարունակէ ենթարկուիլ ժխտման եւ նուաստացման արշաւի, որ կը ներառէ պատմութեան միտումնաւոր խեղաթիւրումը, յատկապէս Թուրքիոյ կառավարութեան կողմէ»,– յայտարարեց Սաար՝ այս պատմական շրջադարձին առիթով։
Իր կարգին, հայկական համայնքի ներկայացուցիչները որոշ հիմնաւորումով քննադատեցին Նեթանիահուի կառավարութեան որոշումը՝ զայն բնորոշելով որպէս պատեհապաշտական քայլ։
Պէտք է ողջունել այն փաստը, որ Նեթանիահուի կառավարութիւնը միացած է այն շուրջ երեք տասնեակ պետութիւններուն, ներառեալ մեր երկիրը, որոնք դատապարտած եւ ճանչցած են Հայերու ցեղասպանութիւնը։ Մենք պէտք է շարունակենք նպաստել հայ ժողովուրդի դէմ գործուած այս ողբերգական ցեղասպանութեան արդար եւ համընդհանուր միջազգային ճանաչման։
Այլեւս ո՛չ լռութեան, ո՛չ ժխտման եւ ո՛չ ալ անտարբերութեան։