Լաթաքիա (Սիրիա), 28 դեկտեմբերի 2025 թ. — Կիրակի օրը Սիրիայի ծովափնյա Լաթաքիա քաղաքում և երկրի մի շարք այլ քաղաքներում տեղի են ունեցել մասշտաբային ցույցեր, որոնց ընթացքում հազարավոր ցուցարարներ երթով պահանջել են քաղաքական դաշնայնացում և ավելի լայն իրավունքներ ալավիական համայնքի համար։ Տեղի ունեցած հավաքները վերաճել են բռնությունների՝ ըստ տեղական աղբյուրների և միջազգային լրատվական գործակալությունների հաղորդումների, առնվազն երեք մարդու մահվան և տասնյակ վիրավորների պատճառ դառնալով։

Քաղաքական և ինքնության պահանջներ

Բողոքի ցույցերը կազմակերպվել էին համայնքային ազդեցիկ գործիչների կոչով, այդ թվում՝ Ղազալ Ղազալի՝ Ալավիական Իսլամական Գերագույն խորհրդի ղեկավարի մասնակցությամբ։ Դրանք նպատակ ունեին դատապարտելու ալավիական համայնքի շարունակական մարգինալացումը նախկին նախագահ Բաշար ալ-Ասադի տապալումից հետո՝ 2024 թվականին, և սուննիական ուժերի կողմից գերակշռվող կառավարության իշխանության գալուց հետո։

Ցուցարարները, մասնավորապես, պահանջում էին․

• ապակենտրոնացված և դաշնային քաղաքական համակարգ,
  
• պետության կողմից ձերբակալված ալավիացի բանտարկյալների ազատ արձակում,
  
• իրենց համայնքի դեմ ուղղված բռնությունների և թիրախային հարձակումների դադարեցում։
  

Լաթաքիայի փողոցներում լայնորեն լսվում էին «Մենք ուզում ենք դաշնայնացում» և «Սիրիական ժողովուրդը միասնական է» կարգախոսները, որոնք արտահայտում էին քաղաքական ճանաչման և պաշտպանության պահանջը։

Կրակոցներ և զոհեր

Ըստ ականատեսների և տեղական պաշտոնյաների՝ Լաթաքիայում տեղի ունեցած ցույցը վերածվել է բռնության, երբ անհայտ աղբյուրից կրակոցներ են հնչել, ինչի հետևանքով հազարավոր մասնակիցների շրջանում, որոնք հավաքվել էին Ազհարի հրապարակում, խուճապ և քաոս է առաջացել։ Կրակոցներից անմիջապես հետո տեղում գտնվող անվտանգության ուժերը կրակ են բացել օդ՝ փորձելով ցրել բազմությունը, ինչը ավելի է խորացրել խառնաշփոթը։

Ընդհանուր առմամբ, Լաթաքիայում և հարակից ծովափնյա քաղաքներում անցկացված հավաքների ընթացքում զոհվել է երեք ցուցարար, իսկ ավելի քան քառասուն մարդ վիրավորվել է, ասվում է տեղական իշխանությունների հայտարարության մեջ, որը փոխանցվել է միջազգային մամուլին։ Զոհերի թվում կան ինչպես քաղաքացիական անձինք, այնպես էլ՝ պաշտոնական աղբյուրների համաձայն, առնվազն մեկ անվտանգության ուժերի անդամ, որը զոհվել է բախումների ժամանակ։

Շարունակվող լարվածության համատեքստ

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում Սիրիայում համայնքային և քաղաքական լարվածության խորացման պայմաններում՝ Ասադի վարչակարգի անկումից հետո՝ 2024 թվականի վերջին, երբ իշխանությունը փոխանցվեց տարբեր գաղափարական ուղղվածություն ունեցող, տարաբնույթ ուժերի։ Ալավիական տարածաշրջանը, որը երկար ժամանակ համարվում էր ասադական իշխանության հենակետ, վերածվել է աճող դժգոհության օջախի՝ պայմանավորված բռնություններով, կամայական ձերբակալություններով և անվտանգության բացակայությամբ։

Մի քանի օր առաջ Հոմս քաղաքում ալավիական մզկիթի դեմ իրականացված մահաբեր հարձակումը, որի հետևանքով զոհվել էին մի քանի հավատացյալներ, էլ ավելի է սրել դժգոհությունը և ծառայել որպես կիրակնօրյա ցույցերի կատալիզատոր։

Արձագանքներ և հեռանկարներ

Սիրիայի անցումային կառավարությունը՝ նախագահ Ահմեդ ալ-Շարաայի գլխավորությամբ, դեռևս ամբողջական հայտարարություն չի տարածել տեղի ունեցած միջադեպերի վերաբերյալ, սակայն պաշտոնյաները դատապարտել են բռնությունները և հայտարարել քննությունների անցկացման մասին։ Գործադիր իշխանությունը նաև վստահեցրել է, որ կհարգի խաղաղ ցույցերի իրավունքը՝ միաժամանակ կոչ անելով պահպանել հասարակական կարգը։

Մարդու իրավունքների պաշտպանության կազմակերպությունները և միջազգային դիտորդները իրենց հերթին կոչ են անում լարվածության նվազեցման՝ ընդգծելով, որ խաղաղ ցուցարարների նկատմամբ ուժի կիրառումը կարող է էլ ավելի խորացնել արդեն իսկ ծանր քաղաքական և համայնքային բաժանումները Սիրիայում։

Արևմտյան Հայաստանի Ազգային խորհուրդը իր ցավակցությունն է հայտնում զոհվածների ընտանիքներին։