Ermenilere Karşı İşlenen Soykırımından sağ kurtulan çocukların denemeleri, tarihi kanıt olarak sunuluyor. Bu, Ermenilere Karşı İşlenen Soykırımı Müzesi-Enstitüsü tarafından rapor edilmiştir.

Ermenilere Karşı İşlenen Soykırımı’ndan sağ kurtulan çocukların çoğu Erivan yetimhanelerine yerleştirilmiştir.

1915-1916 yıllarında büyük Ermeni şair Vahan Teryan, Erivan’ı iki kez ziyaret etmiş, Tsarskaya Caddesi’ndeki yetimhanede kalmış ve Ermenilere Karşı İşlenen Soykırımı’ndan sağ kurtulan yetimlerle iletişim kurmuştur. Katliamlar ve sürgünler hakkında bilgi toplamak ve çocuklara hikayelerini paylaşma fırsatı vermek istemiştir. Çocukların hassas ve kırılgan iç dünyasını dikkate alan Teryan, bunu bir oyun-ders aracılığıyla organize etmiştir.

8-15 yaş arası çocuklar, Arcesh, Shatakh, Alashkert katliamları, kadın ve çocuk kaçırmaları, Van’ın öz savunması ve Vaspurakan’a göç hakkında özel olayları belgeleyen denemeler yazarak hikayelerini kağıda dökmüşlerdir.

Çocukların anılarında özel bir yere sahip olan direniş savaşları, “Van Muharebesi” ve “Van Savaşı” olarak adlandırılan ve birçoğunun aktif olarak katıldığı olaylardır. Bu denemeler (30 adet, 46 el yazısı sayfa) Yeghishe Charents Edebiyat ve Sanat Müzesi’nde saklanmaktadır.

100 yıl sonra, 2016’da, Ermeni yetimlerinin bu anıları ilk kez Vahan Teryan’ın büyük torunu, edebiyat eleştirmeni Gevorg Emin-Teryan tarafından yayımlandı. Kitabın adı “Teryan’ın Bilinmeyen Girişimi: Ermeni Yetimlerinin Anıları” idi.

Denemeler, sadece Ermenilere Karşı İşlenen Soykırımı’nın olağanüstü tanıklıkları değil, aynı zamanda çocukların gözlerinden ve taze anılarından korunmuş ve aktarılmış bir zaman tanıklığıdır.