Bugün, Batı Ermenistan Ulusal Konseyi Bildirgesi’nin kabulünün 21. yıldönümünü kutlamak için bir araya geldik.

17 Aralık 2004’te Şuşi’nin özgürleştirilmiş topraklarında kabul edilen bu Bildirge, siyasi bir adımdan çok daha fazlasıdır. Ermeni ulusunun yeniden örgütlenmesi yolunda tarihsel olarak önemli bir olaydır ve temel hukuki öneme sahiptir.

Bu Bildirge, her şeyden önce, Ermeni halkının kendi kaderini tayin etme süreci çerçevesinde ulusal yeniden örgütlenmemizin temel bir eylemidir. 19. ve 20. yüzyıllardaki soykırım trajedileriyle suçlu güçlerin yok etmeye çalıştığı ulusal bilincin yeniden uyanışını işaret etmektedir.

Ermenilere karşı işlenen soykırımdan sonra, bir asırdan fazla süren işgalden sonra, 17 Aralık 2004, Batı Ermenistan Ermenilerinin unutulmayı reddederek ve tarihsel adaletsizliği kabul ederek kaderlerini yeniden kendi ellerine almaya karar verdikleri an oldu.

Bu Bildiri, ne soykırımın ne de işgalin halkın kimliğini ve hayatta kalma iradesini silemeyeceğini kanıtlamaktadır.

Bildiri sayesinde, Ermeni ulusu, hem sürgünde hem de Batı Ermenistan’ın işgal altındaki topraklarında yaşayan tüm evlatlarına verilen vatandaşlık mekanizması aracılığıyla gün geçtikçe yeniden örgütlenmektedir.

Bildiri ayrıca, Ermeni ulusunun Birinci Dünya Paylaşım Savaşı’ndan sonra, 1920’de Müttefik Kuvvetler Yüksek Konseyi tarafından Ermeni devletinin tanınmasıyla elde ettiği yasal temellere dayanmaktadır.

Bu tanıma, Ermenistan’ın Müttefik Kuvvetler arasında yer aldığı 10 Ağustos 1920 tarihli Sevr Antlaşması ile teyit edilmiştir. Antlaşmanın 88. maddesi açıkça şunu belirtmektedir:

“Türkiye, Müttefik Kuvvetlerin daha önce yaptığı gibi, Ermenistan’ı özgür ve bağımsız bir devlet olarak tanıdığını beyan eder.”

Dahası, 22 Kasım 1920’de ABD Başkanı Woodrow Wilson, Ermenistan’ın batı sınırlarını tanımlayan tahkim kararını yayınlamıştır.

İşte burada, Bildirinin attığı hukuki temellerin tam anlamı ortaya çıkıyor; zira Batı Ermenistan daha sonra 1920 Ermenistan Cumhuriyeti’nin halefi devlet olarak ilan edildi. Devlet sürekliliği fikri uluslararası hukukta çok önemlidir. 1920 Ermeni devleti hukuken hiçbir zaman varlığını sona erdirmedi.

Bu Bildiri sayesinde, milletimiz haklarının gerçekleştirilmesi için çalışan bir devlet yapısı oluşturdu. Hiçbir zaman ortadan kaldırılmamış hakları, hiçbir zaman yasal olarak değiştirilmemiş sınırları ve hiçbir zaman yasal olarak devredilmemiş egemenliği yeniden canlandırıyor.

Yıllarca göz ardı edilen, çarpıtılan ve ihlal edilen bu haklar, bugün Batı Ermenistan Ermenilerinin sesinin duyulduğu ve topraklarımızın işgalinden sonra kesintiye uğrayan devletlerle diplomatik ilişkilerin yeniden kurulduğu BM’in Milletler Evi’nde sunuluyor.

Bu tarihi Bildiriden 21 yıl sonra, önemi daha da arttı. Bildiri sayesinde Batı Ermenistan, anma görevinde ve Anavatan uğruna şehit düşen evlatlarının anısını koruma konusunda ön saflarda yer almakta ve Fransa topraklarında düzenlenen çok sayıda vatansever etkinliğe katılmaktadır.

Ermenilere karşı işlenen Soykırımdan sonra ve bu Bildiri aracılığıyla Ermeni ulusunun yeniden inşası, tüm Ermeni halkı için bir onur meselesidir. Bu onur meselesi, Ermeni halkının çektiği acılara ortak olan devletler tarafından zorunlu tazminatlar ödenmesi yoluyla da sürdürülmelidir.

Ermenilere Uygulanan Soykırımın doruk noktasından bu yana 110 yıl geçti, ancak devlet tanıma ve tazminat için Sevr Antlaşması’nın imzalanmasıyla atılan adımlar, şimdi Ermeni halkının çektiği acılardan ağır sorumluluk taşıyan devletlere, özellikle Fransa ve Almanya’ya karşı yasal işlemlerle tamamlanmalıdır.

Bu Bildiri, özünde, sadece ulusal bir yeniden yapılanma eylemi değil, aynı zamanda uluslararası hukuka dayalı adalet, hakikat ve barış arayışıdır.

Bize zamanın uluslararası yükümlülükleri silemeyeceğini hatırlatır.

Bu, hafızasını, kimliğini ve meşru taleplerini koruyan bir halkın nihayetinde yenilgiye uğratılamayacağını bize hatırlatıyor.

Bu Bildiri, dünyanın dört bir yanına dağılmış tüm Ermeniler için bir rehberdir.

Davamız haklı, temellerimiz sağlam ve kararlılığımız sarsılmaz.

Yaşasın Batı Ermenistan!

Yaşasın adalet arayışında birleşmiş Ermeni halkı!

17 Aralık 2025

Lydia Margossian

Batı Ermenistan Ulusal Konseyi Başkan Yardımcısı