Լաթաքիա (Սուրիա), 28 Դեկտեմբեր 2025 թ. — Կիրակի օրը Սուրիոյ ծովեզերեայ Լաթաքիա քաղաքին մէջ, ինչպէս նաեւ երկրի շարք մը այլ քաղաքներու մէջ, տեղի ունեցան լայնածաւալ բողոքի ցոյցեր, որոնց ընթացքին հազարաւոր ցուցարարներ երթով պահանջեցին քաղաքական դաշնայնացում եւ աւելի լայն իրաւունքներ ալեւի համայնքին համար։ Տեղի ունեցած հաւաքները վերաճեցան բռնութիւններու՝ ըստ տեղական աղբիւրներու եւ միջազգային լրատու գործակալութիւններու հաղորդումներով, պատճառ դարձաւ առնուազն երեք զոհի եւ տասնեակ վիրաւորներու։
Քաղաքական եւ ինքնութեան պահանջներ
Բողոքի ցոյցերը կազմակերպուած էին համայնքային ազդեցիկ գործիչներու կոչով, ներառեալ՝ Ալեւիական Իսլամական Գերագոյն Խորհուրդի ղեկավար Ղազալ Ղազալի մասնակցութեամբ։ Անոնց նպատակն էր դատապարտել ալեւի համայնքի սահմանագծումը՝ նախկին նախագահ Պաշար ալ-Ասատի տապալումէն ետք՝ 2024 թուականին, եւ սիւննի ուժերու կողմէ գերակշռուող կառավարութեան իշխանութեան գալէն ետք։
Ցուցարարները մասնաւորաբար կը պահանջէին․
- ապակեդրոնացուած եւ դաշնային քաղաքական համակարգ,
- պետութեան կողմէ ձերբակալուած ալեւի բանտարկեալներու ազատ արձակում,
- իրենց համայնքին դէմ ուղղուած բռնութիւններու եւ թիրախային յարձակումներու դադրեցում։
Լաթաքիայի փողոցներուն մէջ լայնօրէն կը հնչէին «Մենք դաշնայնացում կ’ուզենք» եւ «Սուրիական ժողովուրդը միասնական է» կարգախօսները՝ արտայայտելով քաղաքական ճանաչման եւ պաշտպանութեան պահանջը։
Կրակոցներ եւ զոհեր
Ականատեսներու եւ տեղական պաշտօնեաներու համաձայն՝ Լաթաքիոյ մէջ տեղի ունեցած ցոյցը բռնութիւններու վերածուեցաւ այն պահուն, երբ անյայտ աղբիւրէ կրակոցներ հնչեցին։ Արդիւնքով՝ Ազհարի հրապարակին մէջ հաւաքուած հազարաւոր մասնակիցներու մօտ խուճապ եւ քաոս ստեղծուեցաւ։ Կրակոցներէն անմիջապէս ետք, տեղւոյն վրայ գտնուող անվտանգութեան ուժերը օդ կրակ բացին՝ փորձելով ցրել բազմութիւնը, ինչ որ աւելի խորացուց խառնաշփոթը։
Ընդհանուր առմամբ, Լաթաքիոյ եւ հարակից ծովեզերեայ քաղաքներու մէջ տեղի ունեցած հաւաքներուն ընթացքին զոհուեցան երեք ցուցարար, իսկ քառասունէ աւելի մարդ վիրաւորուեցաւ, կը նշուի տեղական իշխանութիւններու յայտարարութեան մէջ, որ փոխանցուած է միջազգային մամուլին։ Զոհերուն մէջ կան թէ՛ քաղաքացիական անձեր, եւ թէ՝ պաշտօնական աղբիւրներու համաձայն, առնուազն մէկ անվտանգութեան ուժերու անդամ, որ զոհուած է բախումներու ժամանակ։
Շարունակուող լարուածութեան խորապատկեր
Այս զարգացումները տեղի կ’ունենան Սուրիոյ մէջ համայնքային եւ քաղաքական լարուածութեան խորացման պայմաններուն տակ՝ Ասատի վարչակարգի անկումէն ետք՝ 2024 թուականի վերջին, երբ իշխանութիւնը փոխանցուեցաւ տարբեր գաղափարական ուղղուածութիւններ ունեցող բազմատեսակ ուժերու։ Ալեւիական շրջանը, որ երկար ժամանակ կը նկատուէր ասատական իշխանութեան յենարանը, վերածուած է աճող դժգոհութեան կեդրոնի՝ բռնութիւններու, կամայական ձերբակալութիւններու եւ անվտանգութեան բացակայութեան։
Մի քանի օր առաջ Հոմս քաղաքին մէջ ալեւիական մզկիթի դէմ իրականացուած մահաբեր յարձակումը, որուն հետեւանքով զոհուեցան քանի մը հաւատացեալներ, աւելի սրեց դժգոհութիւնը եւ դարձաւ կիրակնօրեայ ցոյցերու ազդակը։
Արձագանգներ եւ հեռանկարներ
Սուրիոյ անցումային կառավարութիւնը՝ նախագահ Ահմէտ ալ-Շարաայի գլխաւորութեամբ, առայժմ ամբողջական յայտարարութիւն չէ տարածած տեղի ունեցած դէպքերուն վերաբերեալ։ Սակայն պաշտօնեաները դատապարտած են բռնութիւնները եւ յայտարարած՝ քննութիւններու անցումի մասին։ Գործադիր իշխանութիւնը նաեւ վստահեցուցած է, թէ պիտի յարգէ խաղաղ ցոյցերու իրաւունքը՝ միաժամանակ կոչ ուղղելով հասարակական կարգի պահպանման։
Մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան կազմակերպութիւնները եւ միջազգային դիտորդները իրենց կարգին կոչ կ’ուղղեն լարուածութեան նուազեցման՝ ընդգծելով, որ խաղաղ ցուցարարներու նկատմամբ ուժի գործադրումը կրնայ աւելի խորացնել արդէն իսկ ծանր քաղաքական եւ համայնքային բաժանումները Սուրիոյ մէջ։
Արեւմտեան Հայաստանի Ազգային Խորհուրդը իր ցաւակցութիւնը կը յայտնէ զոհուածներու ընտանիքներուն։