«Քսան Կախաղաններ»-ու նահատակութեան նուիրուած յօդուածին մէջ կը շեշտուի, որ հայ ժողովուրդի պատմութիւնը կերտուած է նահատակներու եւ գաղափարական մարտիկներու զոհողութիւններով, որոնք դարձած են ազգային յիշողութեան եւ արժեհամակարգին անբաժանելի մասը։
1915 թուականի Յունիս 15-ին Կոստանդնուպոլսոյ մէջ մահապատժի ենթարկուած 20 հայ գործիչները կը ներկայացուին որպէս ազգային արժանապատուութեան եւ ազատութեան գաղափարին համար պայքարողներ, որոնց նպատակը հայ ժողովուրդի իրաւունքներն ու ինքնութիւնը պաշտպանելն էր։
Այդ դատավարութիւններն ու մահապատիժները ուղղուած էին ոչ միայն անհատներու դէմ, այլ նաեւ նպատակ ունէին կասեցնելու ամբողջ հայ ազգային շարժումը։ Սակայն, ինչպէս կը նշուի յօդուածին մէջ, բռնութիւնը չկրցաւ կոտրել գաղափարը․ ընդհակառակը, ան վերածուեցաւ աւելի հզօր պատմական եւ բարոյական յիշողութեան։
«Քսան Կախաղաններ»-ու յիշատակը միայն պատմական դէպք մը չէ, այլ նաեւ ազգային խղճի շարունակական կոչ՝ պահպանելու պատմական յիշողութիւնը, պաշտպանելու ճշմարտութիւնը եւ ամրապնդելու համազգային միասնականութիւնը։
«Կախաղանները անցան, բայց գաղափարները մնացին»՝ կը շեշտուի յօդուածին մէջ՝ որպէս պատմական յիշողութեան հիմնական պատգամ։