https://webtv.un.org/en/asset/k1f/k1fs7wqx7f
2026 թվականի հուլիսի 16
Օրակարգի 11-րդ կետ
Շնորհակալություն, տիկի՛ն նախագահ, խոսքը տրամադրելու համար։
Հարգելի՛ Մեխանիզմի մասնակիցներ,
ՄԱԿ-ի Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների մասին հռչակագրի ընդունման 20-ամյակի նախաշեմին, որի մշակման գործընթացին Արևմտյան Հայաստանի հայերի ժողովը մասնակցել է հենց սկզբից, եկել է ժամանակը՝ առաջին գնահատականը տալու Մեխանիզմի հետագա աշխատանքների տեսանկյունից։
Մեր ազգային վերակազմավորման գործընթացը, որը հիմնված է ինքնորոշման իրավունքի վրա, շարունակվում է։ Մեր դիմադրությունը, որը մեր գոյության իրավունքի արտահայտությունն է, շարունակվում է՝ չնայած դեռևս ընթացքի մեջ գտնվող ցեղասպանական գործընթացին։
Մենք այս դահլիճում ներկայացրել ենք Թուրքիայի, իսկ հետագայում՝ թուրք-ադրբեջանական ծրագրի էությունը, որը 1894 թվականից՝ հայ ժողովրդի ցեղասպանությունից սկսած, մինչև 2023 թվականին Արցախի 150 000 բնիկ հայերի էթնիկ զտումը, որի հետևանքով զոհվեց ավելի քան 5 000 մարդ, որևէ սահման չի ճանաչել իր բարբարոսության մեջ՝ խախտելով Ժնևյան բոլոր կոնվենցիաներն ու միջազգային պայմանագրերը, որոնք իրենք իսկ ստորագրել են։
Այս բարբարոսությունը դատապարտվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից, որը փաստագրել է, թե ինչպես, այսպես կոչված, ադրբեջանական բանակի զինծառայողները հետապնդել են Արցախի անտառներով փախչող երկու փոքրիկ տղաների՝ երկու եղբայրների, որոնք փորձում էին փրկվել, սակայն վերջիվերջո դաժանորեն սպանվել են։
Այն փաստը, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը, լինելով այդ կոնվենցիաների մասնակիցներ, խախտում են թե՛ այդ միջազգային փաստաթղթերը, թե՛ Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների մասին հռչակագիրը, վնասում է ՄԱԿ-ի մեխանիզմների հեղինակությանը և արժանապատվությանը։
Հիշեցնեմ, որ Ադրբեջանը ձեռնպահ է մնացել Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների մասին հռչակագրի ընդունման ժամանակ քվեարկությունից։
Ուստի եկել է ժամանակը ապագայի համար ստեղծելու ավելի բարձր իրավական մակարդակի մարմին՝ Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների պաշտպանության միջազգային դատարան, և առաջարկում ենք այս հարցը ներառել Մեխանիզմի հետագա աշխատանքների օրակարգում։
Շնորհակալություն։
Լիտիա ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ
Ազգային խորհուրդ