Москве становится всё труднее усидеть на бакинском и ереванском стульях одновременно
С 29 января 2018 года в силу вступил новый санкционный пакет конгресса США, направленный против России и российских предприятий, в числе которых находится «Рособоронэкспорт». Согласно американцам, государства, приобретающие у Российской Федерации вооружение, могут сами оказаться под санкциями в том случае, если Вашингтон сочтет объем закупок существенным. Учитывая то, что Азербайджан и Армения — это две страны, покупающие российское оружие и находящиеся фактически в состоянии войны из-за нагорно-карабахского конфликта, острый интерес вызывает их возможная реакция на санкционный пакет американского конгресса.
В настоящее время в азербайджанских и армянских СМИ при подключении некоторых российских ньюсмейкеров разворачивается дискуссия. В несколько упрощенной схеме ситуация выстраивается следующим образом: стопроцентным поставщиком оружия для Еревана является Москва. И если в отношении России будут применены санкции по части поставок оружия, то Армения может лишиться основного источника оружия. В случае Азербайджана картина выглядит иначе: 60—65% оружия он закупает в России, остальное — Украина, Беларусь, Израиль, немного у Турции.
Конечно, эта пропорция может быть изменена. Как заявил военный эксперт, полковник Шаир Рамалданов, Баку «закупает вооружение в 20 странах мира, а потому вполне может обойтись без российского». Но российское оружие для Азербайджана — это не только пушка, которая стреляет. Это еще и политика, через которую он привязывает себя к Москве. Отвязка от нее резко меняет ситуацию в регионе. Если США будут пытаться влиять на поставки оружия Азербайджану посредством антироссийских санкций, это будет означать, что у Вашингтона появился или может появиться свой сценарий по урегулированию нагорно-карабахского конфликта в ситуации, когда Россия будет вынуждена отказаться от позиции равноудаленности и выступить только на стороне Армении.
Не стоит забывать, что Москва во время апрельской войны 2016 года в Нагорном Карабахе выступила в роли посредника в прекращении боевых действий. Но не столько потому, что позиционировала себя в качестве основного актора управления регионом, а потому, что США и Франция, сопредседатели Минской группы ОБСЕ, проявили в той ситуации полную пассивность. Более того, осенью 2016 года президент Азербайджана Ильхам Алиев выступил с интригующим заявлением. «На нас за закрытыми дверями оказывается давление с целью принудить к соглашению на признание независимости Нагорного Карабаха, — сказал он. — Мы не раскрываем многие детали, потому что есть правила дипломатии. Азербайджан никогда не согласится на это».
До сих пор остается открытым вопросом, кто же давил, а может быть, и давит на Баку с целью признания им независимости Нагорного Карабаха? По имеющейся информации, такая инициатива исходила от американской стороны, что дает основания предполагать: возможный новый проект США по урегулированию конфликта вряд ли будет проходить по азербайджанскому сценарию. Депутат милли меджлиса и глава азербайджанской делегации в ПАСЕ Самед Сеидов также усматривает возможность определенного влияния российско-американского противостояния на процесс урегулирования карабахского конфликта.
Нейтрализуя влияние Москвы в Азербайджане через прекращение поставок Баку российского оружия, американцы будут создавать предпосылки для, во-первых, нейтрализации связанного с ВПК влияния азербайджанского лобби в Москве. Во-вторых, для активизации своей политики в регионе, понимая, что Армения в силу объективно существующих геополитических факторов будет оставаться стратегическим союзником России и входить с ней в один военный блок.
Что же касается Азербайджана, то если комплексно оценить ситуацию, можно сказать: при существовании этой парадигмы его будут ставить перед выбором и сужать пространство не только для многовекторного политико-дипломатического маневра, но и использования силового сценария в стремлении решить карабахскую проблему. Если обозначенный тренд будет набирать силу, то неизбежна серьезная коррекция в работе Минской группы, где страны-сопредседатели пока еще выступают с единых позиций в отношении урегулирования конфликта.
Изменение баланса сил в регионе, к чему может привести применении санкций, вынудит и Россию менять свою политику в регионе из-за сокращения ресурса используемой формулы равноудаленности. Ей тоже придется выбирать, но таким образом, чтобы перехватить инициативу в действиях при формировании новых геополитических раскладов, взвешивая все реальные и потенциальные риски. Идеальным выходом из ситуации был бы предложенный устраивающий конфликтующие стороны проект по урегулированию нагорно-карабахского конфликта, что в данный момент не представляется возможным из-за непримиримых позиций Баку и Еревана.
Смысл другого сценария может заключаться в поддержке проекта независимости Нагорного Карабаха, о чём на Западе говорят уже громко и открыто. Сейчас Азербайджан заявляет о своих исторических правах на армянские земли. Может, и России пора вспомнить Гюлистанский мир 1813 года, в котором обозначена принадлежность ей Нагорного Карабаха «на вечные времена». В этом смысле необходима более тесная координация усилий в Закавказье находящихся под санкциями России и Ирана. События в регионе стали развиваться таким образом, когда Москве усидеть сразу на двух стульях, армянском и азербайджанском, уже становится сложнее. В дверь стучится новая политика.
Подробности: https://regnum.ru/news/polit/2384911.html
Մոսկվայի համար ավելի է բարդանում Երևանի և Բաքվի աթոռներին միաժամանակյա նստելը
Ներկայացնում ենք Regnum-ում հրապարակված Ստանիսլավ Տարասովի հոդվածը՝ Ռուսաստանի վրա դրված պատժամիջոցների և արցախյան հարցի վրա դրա ազդեցության վերաբերյալ։
2018թ․ հունվարի 29-ից ուժի մեջ մտավ ԱՄՆ կոնգրեսի նոր պատժամիջոցների փաթեթը ընդդեմ Ռուսաստանի և ռուս գործարարների, որի շարքերում էր «Рособоронэкспорт»-ը։ Ամերիկացիների պատժամիջոցների համաձայն, երկրները, որոնք ՌԴ-ից զենք են ձեռք բերում, կարող են իրենք ևս հայտնվել պատժամիջոցների տակ այն դեպքում, եթե Վաշինգտոնը գնումների ծավալը համարի նշանակալի։
Հաշվի առնելով այն, որ Ադրբեջանը և Հայաստանը երկու երկրներ են, որոնք գնում են ռուսական զենք և գրեթե գտնվում են պատերազմական իրավիճակում ղարաբաղյան հակամարտության պատճառով, սուր հետաքրքրություն է առաջացնում ամերիկյան կոնգրեսի պատժամիջոցների փաթեթի վրա նրանց հնարավոր արձագանքը։
Ներկայումս ադրբեջանական և հայկական լրատվամիջոցները, չհաշված որոշներին, քննարկում են հարցը։ Որոշակի պարզեցված համակարգով իրավիճակը հետևյալ կերպ է դասավորվում․ Երևանին 100%-ով զենք է մատակարարում Մոսկվան։ Եվ եթե Ռուսաստանի վրա կիրառվեն պատժամիջոցներ զենքի մատակարարման մասով, ուստի Հայաստանը կարող է զրկվել իր հիմնական զենք մատակարարողից։ Ադրբեջանի պարագայում պատկերն այլ է․ զենքի 60-65%-ը երկիրը գնում է Ռուսաստանից, իսկ մնացածը՝ Ուկրաինայից, Բելառուսից, Իսրայելից, մի փոքր մաս էլ՝ Թուրքիայից։
Իհարկե, այդ համամասնությունը կարող է փոփոխվել։ Ինչպես հաղորդել է ռազմական փորձագետ, գնդապետ Շաիր Ռամալդանովը․ «Բաքուն զենք է գնում 20 երկրից, և առանց ռուսական զենքի հանգիստ կարող է գլուխ հանել»։ Բայց ռուսական զենքը Ադրբեջանի համար պարզապես թնդանոթ չէ, որը կրակում է։ Դա նաև քաղաքականություն է, որով նա իրեն կապում է Մոսկվայի հետ։ Մոսկվայից անջատումը կտրուկ փոխում է տարածաշրջանային իրադրությունը։ Եթե ԱՄՆ փորձի հակառուսական պատժամիջոցների միջոցով ազդել Ադրբեջանին զենքի մատակարարելու վրա, դա կնշանակի, որ Վաշինգտոնի մոտ կհայտնվի կամ արդեն կա ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման իր սցենարը, երբ Ռուսաստանը ստիպված կլինի հրաժարվել հավասար լինելու իր դիրքորոշումից և հանդես կգա միայն Հայաստանի կողմից։
Չարժե մոռանալ, որ Մոսկվան 2016թ-ի Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ապրիլյան պատերազմի ժամանակ հանդես եկավ որպես միջնորդ՝ զինադադար հայտարարելու հարցում։ Բայց ոչ այնքան այն պատճառով, որ իրեն ներկայացնում էր որպես տարածաշրջանը ղեկավարող հիմնական դերակատար, այլ այն պատճառով, որ ԱՄՆ և Ֆրանսիան, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներն այդ իրավիճակում լիարժեք պասիվություն ցուցաբերեցին։ Ավելին, 2016թ-ի աշնանը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հանդես եկավ հետաքրքիր հայտարարությամբ։ «Մեզ փակ դռների ետևում ճնշում են Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը ճանաչելու համար,- ասաց նա։ — Մենք չենք բացահայտում շատ մանրամասներ, քանի որ դիվանագիտական կանոններ գոյություն ունեն։ Ադրբեջանը երբեք դրան չի համաձայնվի»։
Մինչև հիմա բաց է մնում այն հարցը, թե ով էր ճնշում, գուցե, իրոք, ճնշո՞ւմ են գործադրում Բաքվի վրա Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը ճանաչելու համար։ Ունեցած տվյալներով՝ նման նախաձեռնություն կար ԱՄՆ կողմից, ինչը ենթադրելու հիմք է տալիս․ ԱՄՆ նոր նախագիծը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը լուծելու համար դժվար թե իրականանա ադրբեջանական սցենարով։ Միլլի մեջլիսի պատգամավոր և ԵԽԽՎ-ի ադրբեջանական պատվիրակության ղեկավար Սամեդ Սեիդովը նաև դիտարկում է ռուս-ամերիկյան դիմակայության որոշակի ազդեցություն ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացում:
Ադրբեջանում Մոսկվայի ազդեցության չեզոքացմամբ, դադարեցնելով Բաքվին զենք մատակարարելը, ամերիկացիները կստեղծեն պայմաններ, նախ և առաջ, Մոսկվայում ռազմարդյունաբերական համալիրի հետ կապված ադրբեջանական լոբբիի ազդեցության չեզոքացման համար։ Երկրորդը՝ տարածաշրջանում իր քաղաքականության ակտիվացման համար, հասկանալով, որ Հայաստանը աշխարհաքաղաքական գործոնների օբյեկտիվ ազդեցության տակ կմնա Ռուսաստանի ռազմավարական դաշնակիցը և Ռուսաստանի հետ կմնա մեկ ռազմական դաշինքի մեջ։
Ինչ վերաբերվում է Ադրբեջանին, եթե ամբողջովին գնահատենք իրավիճակը, կարելի է ասել․ կկանգնեցնեն ընտրության առաջ և ոչ միայն բազմավեկտոր քաղաքական և դիվանագիտական մանևրի համար, այլև ղարաբաղյան խնդրի լուծման ուժային սցենարը օգտագործելու համար:
Եթե ասվածը տեղի ունենա, ապա Մինսկի խմբում նշանակալի փոփոխություններն անխուսափելի կլինեն, որտեղ համանախագահող երկրները հակամարտության կարգավորման հարցում ունեն դեռևս միևնույն դիրքորոշումը։
Տարածաշրջանում ուժերի բալանսի փոփոխությունը, ինչի կարող են հանգեցնել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները, կստիպեն Ռուսաստանին փոխել իր քաղաքականությունը տարածաշրջանում հավասարության առումով ռեսուրների նվազման պատճառով։ Ռուսաստանը ևս ստիպված է ընտրել։ Իդեալական ելքը կլիներ այն, եթե հակամարտող կողմերին ձեռնտու փաթեթ առաջարկվեր հակամարտության կարգավորման համար, ինչն այս պահին հնարավոր չէ Երևանի և Բաքվի համար վիճելի դիրքորոշումներըի պատճառով։
Հնարավոր մեկ այլ փաթեթի գաղափարը կարող է լինել Լեռնային Ղարաբաղի անկախության ճանաչումը, ինչի մասին Արևմուտքում խոսում են բարձրաձայն և բաց։ Այսօր Ադրբեջանը հայտարարում է հայկական հողերի վրա իր պատմական իրավունքերի մասին։ Մի՞գուցե, Ռուսատանը ևս պետք է հիշի Գյուլիստանի հաշտության պայմանագիրը 1803թ․, որում նշված է Լեռնային Ղարաբաղի հավերժ պատկանելիությունը։ Այս իմաստով անհրաժեշտ է ավելի մեծ ջանքեր գործադրել Անդրկովկասում՝ գտնվելով Իրանի և Ռուսաստանի պատժամիջոցների տակ։ Իրադրությունն այնպես է զարգանում, որ Մոսկվայի համար բարդանում է անմիջապես հայկական և ադրբեջանակ աթոռին նստելը։ Դուռը թակում է նոր քաղաքականությունը։
Ներկայացնում ենք Regnum-ում հրապարակված Ստանիսլավ Տարասովի հոդվածը՝ Ռուսաստանի վրա դրված պատժամիջոցների և արցախյան հարցի վրա դրա ազդեցության վերաբերյալ։