Gündem maddesi 12

İnsan Hakları Konseyi’ne değerlendirilmek ve kabul edilmek üzere sunulacak öneriler

Van Gölü (3.760 km²), Batı Ermenistan’ın en büyük gölü ve Orta Doğu’nun en önemli kapalı havza (endorheik) ekosistemlerinden biridir. Olağanüstü ekolojik öneminin yanı sıra, özellikle Ermeni medeniyeti ve binlerce yıllık tarihiyle olan yakın bağlantısı nedeniyle insanlık için olağanüstü değere sahip tarihi, kültürel ve peyzaj mirasıdır.

Devam eden çalışmamız, Van Gölü ve havza alanının ekosisteminin hızla bozulduğunu göstermektedir. Toplanan veriler, gölün su seviyesinde sürekli bir düşüş, iklim değişikliği nedeniyle kötüleşen kuraklıklar, katı atık birikimi, mikroplastiklerin artan varlığı, su kirliliği ve gölün hemen yakınında madencilik, sanayi ve inşaat faaliyetlerinin genişlemesini göstermektedir.

Bu olaylar, Afrika, Orta Doğu ve Avrasya’yı birbirine bağlayan ana göç yollarından birinden faydalanan biyoçeşitlilik, sulak alanlar ve göçmen kuş yaşam alanları üzerinde artan bir baskı oluşturmaktadır.

Çalışma ayrıca, endüstriyel projeler için bazı çevresel etki değerlendirme ve izin prosedürlerinin şeffaflık ve göl ekosistemi üzerindeki kümülatif etkilerin tam olarak değerlendirilmesi açısından endişe yarattığını belgeliyor. İşgal rejimi tarafından benimsenen ulusal su kaynakları ve kuraklık yönetimi stratejilerine rağmen, rapora göre uygulanan önlemler kaydedilen bozulmayı durdurmak için yeterli değil.

Uluslararası hukuk açısından, bu durum, özellikle Yerli Halkların Haklarına İlişkin Bildirge çerçevesinde, bir dizi uluslararası belge kapsamında özel bir dikkat gerektiriyor.

Rapor, Van Gölü’nün korunmasının sadece bir çevre sorunu olmadığını vurguluyor. Aynı zamanda, bölgenin yerli halkının, özellikle Batı Ermenistan Ermenilerinin kimliğiyle yakından bağlantılı olan eşsiz tarihi ve kültürel mirasın ve Yakın Doğu’nun eski medeniyetlerinden birinin hatırasının korunması meselesidir.

Bu nedenle çalışma, Birleşmiş Milletler, UNESCO ve diğer yetkili uluslararası kuruluşları aşağıdaki seçenekleri değerlendirmeye çağırıyor:

• Van Gölü için bağımsız bir bilimsel ve çevresel izleme mekanizması kurulması,
• Doğal ve kültürel mirasın korunması alanında uluslararası işbirliğini güçlendirmek,
• Çevresel etki değerlendirmelerinin şeffaflığını ve bilimsel verilerin paylaşımını teşvik etmek,
• Van Gölü ve havzasının, doğal ve kültürel miras için geliştirilmiş uluslararası koruma programlarına dahil edilme olasılığını değerlendirmek.

Van Gölü’nün korunması, tek bir bölgenin çıkarlarının ötesine geçmektedir. Evrensel değere sahip doğal, kültürel ve tarihi bir mirasın korunmasına katkıda bulunur. Korunması, BM Şartı’nın amaçları ve çevre, biyoçeşitlilik ve insan mirasının korunması alanında üstlenilen uluslararası taahhütler doğrultusunda uluslararası toplumun ortak sorumluluğudur.

Armenag APRAHAMİAN

Batı Ermenistan Ulusal Konseyi Başkanı

Batı Ermenistan Ermenileri Meclisi