https://webtv.un.org/en/asset/k1f/k1fs7wqx7f
2026 թուականի Յուլիսի 16
Օրակարգի 11-րդ կէտ
Շնորհակալութիւն, տիկի՛ն նախագահ, խօսքը տրամադրելու համար։
Հարգելի՛ Մեխանիզմի մասնակիցներ,
ՄԱԿ-ի Բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներուն մասին հռչակագրին ընդունման 20-ամեակին նախաշեմին, որուն մշակման գործընթացին Արեւմտեան Հայաստանի Հայերու ժողովը մասնակցած է սկզբէն, ժամանակը եկած է Մեխանիզմի յետագայ աշխատանքներուն տեսանկիւնէն առաջին գնահատականը տալու։
Մեր ազգային վերակազմաւորման գործընթացը, որ հիմնուած է ինքնորոշման իրաւունքին վրայ, կը շարունակուի։ Մեր դիմադրութիւնը, որ մեր գոյութեան իրաւունքի արտայայտութիւնն է, կը շարունակուի՝ հակառակ տակաւին ընթացքի մէջ գտնուող ցեղասպանական գործընթացին։
Մենք այս դահլիճին մէջ ներկայացուցած ենք Թուրքիոյ, իսկ յետագային՝ թուրք-ազրպէյճանական ծրագրին էութիւնը, որ 1894 թուականէն՝ հայ ժողովուրդի ցեղասպանութենէն սկսեալ, մինչեւ 2023 թուականին Արցախի 150,000 բնիկ հայերու էթնիք զտումը, որուն հետեւանքով զոհուեցաւ աւելի քան 5,000 մարդ, իր բարբարոսութեան մէջ որեւէ սահման չէ ճանչցած՝ խախտելով Ժընեւեան բոլոր համաձայնութիւններն ու միջազգային պայմանագրերը, որոնք իրենք իսկ ստորագրած են։
Այս բարբարոսութիւնը դատապարտուած է Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին կողմէ, որ փաստագրած է, թէ ինչպէս այսպէս կոչուած ազրպէյճանական բանակի զինուորները հետապնդած են Արցախի անտառներուն մէջ փախչող երկու փոքրիկ տղաներ՝ երկու եղբայրներ, որոնք կը փորձէին փրկուիլ, սակայն վերջիվերջոյ դաժանօրէն սպաննուած են։
Այն փաստը, որ Թուրքիան եւ Ազրպէյճանը, ըլլալով այդ համաձայնութիւններուն մասնակիցները, կը խախտեն թէ՛ այդ միջազգային փաստաթուղթերը, թէ՛ Բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներուն մասին հռչակագիրը, կը վնասէ ՄԱԿ-ի մեխանիզմներուն հեղինակութեան եւ արժանապատուութեան։
Յիշեցնեմ, որ Ազրպէյճանը ձեռնպահ մնացած է Բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներուն մասին հռչակագրին ընդունման ժամանակ քուէարկութենէն։
Ուստի ժամանակը եկած է ապագայի համար ստեղծելու աւելի բարձր իրաւական մակարդակի մարմին մը՝ Բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներու պաշտպանութեան միջազգային դատարան, եւ կ’առաջարկենք այս հարցը ներառել Մեխանիզմի յետագայ աշխատանքներու օրակարգին մէջ։
Շնորհակալութիւն։
Լիտիա ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ
Ազգային խորհուրդ