2026 թվականի հուլիսի 19
Ընթերցման տևողությունը՝ 2 րոպե
Հայերի զանգվածային տեղահանությունները՝ ցեղասպանություն, որն այսօր ճանաչում է նաև Իսրայելը
Անցյալ դարի պատմության ամենաողբերգական էջերից մեկը, անկասկած, Օսմանյան կայսրությունում բնակվող քրիստոնյա հայ բնակչության զանգվածային տեղահանությունն ու համակարգված բնաջնջումն էր։ 1915-1923 թվականներին, ըստ գնահատականների, ավելի քան 600 հազար հայ բռնի կերպով քշվել է անապատներով, իսկ շուրջ 1,5 միլիոն մարդ զոհվել է։ Այս ցեղասպանությունը մինչ օրս ամոթալի կերպով շարունակում է ժխտել Օսմանյան կայսրության իրավահաջորդ Թուրքիան՝ պնդելով, թե զոհերը եղել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած միջէթնիկ բախումների, հիվանդությունների և սովի հետևանք։
Տարիներ շարունակ, ձգտելով պահպանել իր ռազմավարական գործընկերոջ՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունները, Իսրայելը հրաժարվում էր պաշտոնապես ճանաչել այդ բնաջնջումը։ Սակայն 2023 թվականին «Համաս»-ի հարձակումներից հետո սկսված Գազայի պատերազմը կտրուկ փոխեց իրավիճակը։ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը խիստ քննադատության ենթարկեց Բենիամին Նեթանյահուին՝ նրան անվանելով «հակասեմական բռնապետ, որը ցեղասպանություն է իրականացնում քրդերի նկատմամբ»։ Դրա հետևանքով Թուրքիան դիվանագիտական մակարդակով դաշինք կազմեց «Համաս»-ի հետ։
Իսրայելի կառավարությունը որոշել է արմատապես վերանայել իր դիրքորոշումը Թուրքիայի և անցյալ դարում իրականացված կոտորածների պատասխանատվության հարցում։ Կառավարության կաբինետը միաձայն հավանություն է տվել արտաքին գործերի նախարար Գիդեոն Սաարի նախաձեռնությանը՝ այն գնահատելով որպես «բարոյական և պատմական պարտք»։
«Հայերի ցեղասպանություն այսօր էլ շարունակում է ենթարկվել ժխտման և նսեմացման ինստիտուցիոնալացված արշավի, որը ներառում է պատմության միտումնավոր խեղաթյուրում, հատկապես Թուրքիայի կառավարության կողմից», — այս պատմական շրջադարձի առիթով հայտարարել է Սաարը։
Իր հերթին, հայկական համայնքի ներկայացուցիչները որոշակի հիմնավորմամբ քննադատել են Նեթանյահուի կառավարության որոշումը՝ այն որակելով որպես պատեհապաշտական քայլ։
Պետք է ողջունել այն փաստը, որ Նեթանյահուի կառավարությունը միացել է այն շուրջ երեք տասնյակ պետություններին, այդ թվում՝ մեր երկրին, որոնք դատապարտել և ճանաչել են Հայերի ցեղասպանությունը։ Մենք պետք է շարունակենք նպաստել հայ ժողովրդի ողբերգական ցեղասպանության արդար և համընդհանուր միջազգային ճանաչմանը։
Այլևս ոչ լռությանը, ոչ ժխտմանը և ոչ էլ անտարբերությանը։