Հեղինակ՝ Աշոտ Հարությունյան
Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը շարունակում են մնալ պատմական և իրավական քննարկումների առարկա։ Աշոտ Հարությունյանն իր հոդվածում անդրադառնում է հատկապես Նախիջևանի կարգավիճակին, հայ բնակչության իրավունքներին և տարածաշրջանի հայկական ժառանգության հետագա ճակատագրին։
Հոդվածում նշվում է, որ խորհրդային տարիներին Նախիջևանում տեղի ունեցած ժողովրդագրական փոփոխությունների հետևանքով հայկական բնակչությունը աստիճանաբար նվազել է, իսկ հետագա տարիներին ոչնչացվել է հայկական մշակութային ժառանգության զգալի մասը։ Որպես ամենահայտնի օրինակ ներկայացվում է Ջուղայի հայկական խաչքարերի ոչնչացումը։
Հեղինակը նաև անդրադառնում է միջազգային իրավունքի հնարավորություններին՝ ընդգծելով, որ Նախիջևանի հայերի վերադարձի, սեփականության և մշակութային ժառանգության իրավունքների հարցերը կարող են շարունակվել բարձրացվել միջազգային հարթակներում։
Հոդվածի հիմնական շեշտադրումն այն է, որ պատմական փաստերի, արխիվային նյութերի և մշակութային ժառանգության ոչնչացման վերաբերյալ ապացույցների համակարգված հավաքագրումը կարևոր է Նախիջևանի հայության իրավունքների հետագա իրավական պաշտպանության համար։