Ականատեսի հիշողությունները՝ պատմության կենդանի վկայություն 

  • by Editbeglari, 01 Մայիսի, 2026 in Արմենոցիդ
82 դիտում

2026 թվականի ապրիլի 24-ին հրապարակված հոդվածում ներկայացվում են լեգենդար երգչուհի և երգահան Էլվինա Մակարյան-ի պապի՝ Տիգրան Մակարյան-ի հուշերը, որոնք առաջին անգամ տպագրվում են հայկական մամուլում։ «Հուշեր Դեր Զոր-Գուլագ» աշխատությունը բացառիկ վկայություն է Հայերի  ցեղասպանության  -ի տարիների մասին՝ ներկայացնելով ականատեսի ապրումները և հիշողությունները։

Տիգրան Մակարյանը, ով ծնունդով Մարաշի գավառի Ալբիստան բնակավայրից էր, ցեղասպանության տարիներին ընդամենը 13 տարեկան էր։ Նրա հուշերում մանրամասն ներկայացված են բռնագաղթի ճանապարհները՝ Մարաշից մինչև Դեր Զոր տանող մահվան ուղիներով։ Նա նկարագրում է անընդհատ շարժվող քարավանները, որոնք ուղղվում էին դեպի անապատ՝ անորոշ ճակատագրով, սակայն իրականում՝ դեպի զանգվածային կոտորած։

Հուշերում արտացոլված է նաև այն մթնոլորտը, որը տիրում էր հայ բնակչության շրջանում․ վախ, անորոշություն և խաբուսիկ հույս, թե բռնագաղթը չի տարածվի բոլորի վրա։ Սակայն շուտով պարզ է դառնում, որ նպատակն ամբողջական բնաջնջումն էր։

Հատկապես հուզիչ են ընտանեկան տեսարանները․ հեղինակը հիշում է հորեղբոր հետ հանդիպումը, որի լուռ արցունքները կանխազգուշացում էին սպասվող ողբերգության մասին։ Ավելի ուշ նա ականատես է դառնում նաև հոր և հարազատների ձերբակալությանը՝ կեղծ մեղադրանքների հիման վրա, ինչը ցեղասպանության կազմակերպված բնույթի ևս մեկ ապացույց է։

Տիգրան Մակարյանի վկայությունները բացահայտում են նաև, թե ինչպես էին Օսմանյան իշխանությունները նպատակաուղղված կերպով ոչնչացնում հայ մտավորականությանը՝ օգտագործելով զրպարտանքներ և արտակարգ դատական մարմիններ։

Այս հուշերը ոչ միայն պատմական փաստերի արձանագրում են, այլև կարևոր հիշեցում՝ մարդկային ողբերգության, դիմադրության և հիշողության պահպանման անհրաժեշտության մասին։