Raporlama döneminde, Batı Ermenistan Cumhuriyeti Ulusal Meclisi Artsakh Komitesi, Artsakh’ın yerli Ermeni nüfusunun haklarını koruma, kültürel mirası muhafaza etme ve zorla yerinden edilmiş Artsakh Ermenilerinin hukuki ve siyasi farkındalığını artırma amaçlı faaliyetlerine devam etti.
Bu amaçla, Artsakh’ın kültürel mirasının insan haklarının korunmasıyla ilgilenen gruplar, Hovik Avanesov, “Kachar” Bilim Merkezi STK’sı, Artsakh Cumhuriyeti Halk Konseyi Kültürel Miras Komitesi, “Ermenilerin Vatanı” partisi, Komandos adına “Şehir Konseyi” ve diğer ulusal ve kamu kuruluşlarının temsilcileri de dahil olmak üzere bir dizi yapı ve kamu girişimiyle işbirliği ve ortak faaliyet fırsatları görüşüldü.
Komite üyeleri aktif halkla ilişkiler faaliyetleri yürüttü. 100’den fazla makale ve analiz materyali yayınlandı ve bunların temel amaçları şunlardı:
• Artsakh’ın yerli Ermeni nüfusunun hakları konusunda farkındalık yaratmak,
• Artsakh halkının yerli haklarını gerekçelendirmek ve kamuoyuna duyurmak,
• Zorla yerinden edilmiş Artsakh Ermenileri arasında yerlilik vizyonunu sunmak,
• Uluslararası hukuk platformlarında Artsakh halkının haklarını koruma fırsatlarını vurgulamak,
• Artsakh sorunuyla ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde ve Batı Ermenistan Cumhuriyeti tarafından yürütülen çalışmalar hakkında kamuoyunu bilgilendirmek.
Komisyonun faaliyetleri, Ermenistan Cumhuriyeti’nde gerçekleşen iç siyasi ve seçim süreçlerinden bir ölçüde etkilendi. Bu dönemde, Artsakh Ermenileri, Ermenistan Cumhuriyeti toplumunun diğer kesimleri gibi, farklı siyasi tercihlere ve farklı siyasi güçlerin faaliyetlerine katılım gösterdiler; bunun sonucunda Artsakh Ermenilerinin farklı grupları genellikle farklı, hatta bazen karşıt siyasi pozisyonlar çerçevesinde ortaya çıktı.
Bu koşullar altında Komisyon, her vatandaşın ifade özgürlüğü ve siyasi tercih hakkına saygı göstererek siyasi tarafsızlığı korumayı uygun görmüştür. Komisyon, Artsakh’ın yerli Ermeni nüfusunun haklarının korunması ve pekiştirilmesini öncelik olarak ele alarak, herhangi bir siyasi gücün lehine veya aleyhine faaliyetlerden sürekli olarak kaçınmıştır.
Aynı zamanda, bilgilendirme ve kamuoyu tartışmaları sırasında, Artsakh’ın zorla yerinden edilmiş nüfusunun bireysel ve kolektif haklarının korunması konularının, seçim süreçlerine katılan siyasi güçlerin çoğunun programlarında yeterli yer tutmadığına düzenli olarak dikkat çekilmiştir. Bu nedenle Komisyon, Artsakh Ermenilerinin haklarının korunmasının, partizan bir mücadele çerçevesinde değil, yerli halkların haklarına, tarihi adaletin yeniden tesisine ve uluslararası hukuk ilkelerine dayalı ulusal bir insan hakları gündemi çerçevesinde ele alınması gerektiğini sürekli olarak vurgulamıştır.
Komisyon ayrıca, Batı Ermenistan Cumhuriyeti tarafından oluşturulan insan hakları gündemine de önem vermiş ve bunu Artsakh’ın ve genel olarak Ermeni halkının devredilemez haklarının uluslararası hukuk platformlarında korunması için olası yönlerden biri olarak değerlendirmiştir. Bu bağlamda, komisyon, Artsakh’ın yerli Ermeni nüfusunun haklarını korumayı, tarihi ve kültürel mirası muhafaza etmeyi ve ulusal çıkarları geliştirmeyi amaçlayan hukuki, bilimsel ve bilgilendirme çalışmalarına katkıda bulunmaya devam edecektir.