Դերսիմի ապստամբության և դրան հաջորդած կոտորածների հիշողությունը մինչ օրս ծանր բեռ է մնում Դերսիմից սերած մարդկանց համար։ Գրող Զեյնել Օզգյունի պատմությունը ներկայացնում է այն խոր ցավն ու սարսափը, որը տասնամյակներ շարունակ պահպանվել է մարդկանց հիշողության մեջ։
Հեղինակը պատմում է, որ Դերսիմի յուրաքանչյուր բնակիչ՝ անկախ տարիքից, իր հիշողության մեջ կրում է 1938 թվականի ողբերգության մասին որևէ պատմություն։ Այդ հիշողությունները փոխանցվել են սերնդեսերունդ՝ որպես անդառնալի ցավի և կորստի վկայություն։
Պատմության կենտրոնում հեղինակի մոր վկայությունն է, որը մանկության տարիներին սեփական աչքերով տեսել է տեղի ունեցած ողբերգական դեպքերը։ 1938 թվականի հուլիսին զինվորականները Հեյդարան աշիրեթի կանանց և երեխաներին հավաքել ու բերել էին գյուղ, հայտարարելով, թե նրանց տեղափոխելու են իրենց հարազատների մոտ։ Սակայն մարդիկ հասկանում էին, որ իրենց սպասվում է մահ։
Մի քանի օր անց զինվորականները կրկին հավաքում են կանանց և երեխաներին ու տանում գյուղից դուրս։ Շուտով լեռներում ու ձորերում հնչած գնդացիրների ձայները պարզ են դարձնում նրանց ճակատագիրը։ Հեղինակի մայրը պատմում է, թե ինչպես էին մարդիկ հեռվից տեսնում փոշու և ծխի մեջ օդ բարձրացող հագուստների կտորները՝ հասկանալով, որ տեղի է ունենում զանգվածային սպանություն։
Պատմության ամենացավալի հատվածներից մեկը դիակների տեսարանն է, որին ականատես են լինում գյուղացիները մի քանի օր անց։ Հուլիսյան շոգի տակ մնացած կանանց և երեխաների մարմինները դարձել էին մարդկային դաժանության սարսափելի խորհրդանիշ։ Հեղինակը հատկապես հիշատակում է մի հղի կնոջ մասին տեսարանը, որը ողջ կյանքում չի կարողացել մոռանալ։
Այս պատմությունը ոչ միայն անձնական հիշողություն է, այլ նաև մարդկային ողբերգության և պատմական ցավի վկայություն։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է բռնությունը դառնալ հավաքական հիշողության մի մաս և շարունակել ապրել սերունդների գիտակցության մեջ տասնամյակներ անց։