1921 թվականի դեկտեմբերի 15-ին գրված մի նամակ այսօր արժեքավոր պատմական վկայություն է համարվում՝ բացահայտելով Կիլիկիայի հայության տեղահանության և Լիբանանում նրանց ընդունման մանրամասները ֆրանսիական մանդատի տարիներին։
Նամակը, որը Պեյրութից ուղարկվել էր Փարիզ, հեղինակել էր Մեսրոպ վարդապետ Քեշիշյանը՝ ուղղված Զմմառի միաբան Պողոս վարդապետ Արիսին։ Փաստաթուղթը ներկայացնում է այն դժվարությունները, որոնց բախվում էին հայ գաղթականները՝ Կիլիկիայից հեռանալուց հետո։
Քեշիշյանը գրում է, որ սկզբնական շրջանում ո՛չ Պեյրութը, ո՛չ Յաֆան, և ո՛չ էլ Կիպրոսը պատրաստ չէին ընդունել գաղթականներին։ Սակայն ֆրանսիական տեղական իշխանությունների միջամտությամբ հաջողվել է կազմակերպել շուրջ 15 հազար հայերի և Ադանայի որբանոցի երեխաների տեղափոխությունը Լիբանան։ Ֆրանսիական կառավարությունը պարտավորվել էր ապահովել նրանց բնակարանով և աշխատանքով։
Նամակում անդրադարձ կա նաև Պեյթխաշպոյի վանքին, որտեղ որոշվել էր տեղավորել հայ որբերին՝ վանքը և հարակից կալվածքները տրամադրելով այդ նպատակին։ Այս քայլը դիտարկվում էր որպես կարևոր լուծում հայ գաղթականների ճգնաժամային իրավիճակում։
Հեղինակը նաև ընդգծում է հայերի տեղափոխության քաղաքական նշանակությունը՝ նշելով, որ Լիբանանում քրիստոնյա բնակչության թվի աճը կարող էր ազդել երկրի ապագա քաղաքական հավասարակշռության վրա։
Նամակը կարևոր տեղեկություններ է փոխանցում նաև եկեղեցական և կրթական նախաձեռնությունների մասին։ Մասնավորապես քննարկվում էր եկեղեցապատկան շենքերում աղջիկների դպրոց հիմնելու ծրագիրը՝ աջակցելու գաղթական համայնքին։
Պատմաբանների գնահատմամբ՝ Մեսրոպ վարդապետ Քեշիշյանի նամակը ոչ միայն անձնական գրություն է, այլ նաև կարևոր պատմական փաստաթուղթ, որը ներկայացնում է հայ գաղթականների դժվարությունները, նրանց փրկությանն ուղղված ջանքերը և հայկական համայնքային կառույցների դերակատարությունը այդ տարիներին։