Հայկական ստատուս քուոն կ’երաշխաւորէ մեր հողերուն իւրացումը Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի կողմէ եւ ներկայ Հայաստանի Հանրապետութիւնը կը ձգէ անպաշտպան։

Կարճ պիտի ներկայացնեմ այս միտքը՝ ակնկալելով ձեր անմիջական արձագանգը, ոչ թէ անտարբերութիւնը, քանի որ ներկայացուած սցենարը կրնայ նշանակել հայ ազգին վերջը, եթէ մենք անհապաղ քայլեր չառնենք զայն փոխելու համար։

Հայ ազգը ունի տարածքային, քաղաքական եւ իրաւական իրականութիւն մը, որ անհերքելի կերպով արտացոլուած է միջազգային հանրային իրաւունքին մէջ։

Հայկական ստատուս քուոն աշխարհին եւ սեփական ժողովուրդին կը ներկայացնէ, թէ հայ ազգին տարածքային, քաղաքական եւ իրաւական իրականութիւնը կը բաղկանայ միայն 1991 թուականի ներկայ Հայաստանի Հանրապետութենէն եւ սփիւռքէն։ (Մինչեւ վերջերս անոր մաս կը կազմէր նաեւ Արցախը, սակայն անոր ամբողջական բռնակցումէն ետք բազմաթիւ հայրենակիցներ, առաջնորդուելով «բրակմաթիք» մօտեցումով, զայն եւս բացառեցին)։

Սա իրականութեան մէջ սխալ, եւ հետեւաբար, կեղծ մեկնաբանութիւն մըն է։ Աւելին՝ ան վնասակար է հայկական ազգային շահերուն։

Եւ ահա այստեղ է մեր դիմաց կանգնած գլխաւոր խնդիրը․ հայկական ղեկավարութիւնը հայ ժողովուրդին կը ներկայացնէ Հայաստանի մասին կեղծ եւ վնասակար իրականութիւն մը, իսկ ազգը իր ամբողջ ապագան կը կառուցէ կեղծ հիմքերու վրայ, որոնք կրնան միայն առաջնորդել հայրենիքի փլուզման։

Դիտարկենք յստակ մեր իրականութիւնը՝ այսինքն հայ ժողովուրդին իրականութիւնը։ Ասիկա կարծիք չէ, այլ՝ իրականութիւն։

Միջազգային հանրային իրաւունքը 1920 թուականին ճանչցած է «Հայաստան» անունով պետութիւն մը, եւ այդ ճանաչումը կը շարունակէ ամբողջութեամբ ուժի մէջ մնալ։ Այդ տարածքը կը ներառէր ներկայ Հայաստանի ամբողջ տարածքը (ինչպէս ան գոյութիւն ունէր 1991 թուականին), Ջաւախքը, որ այսօր անօրինաբար կը կառավարէ Վրաստանը, Նախիջեւանը եւ Արցախը՝ Ազրպէյճանի կողմէ գրաւուած տարածքները, ինչպէս նաեւ պատմական Հայաստանի բոլոր նահանգները, որոնք կը գտնուին Թուրքիոյ բռնագրաւման տակ, իսկ արեւմտեան սահմանը սահմանուած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ուիլսընի իրաւարար վճիռով։

Ճիշդ է նաեւ, որ ներկայիս Հայաստանի Հանրապետութեան կողմէ կառավարուող տարածքէն բացի, մեր ամբողջ երկիրը կը գտնուի գրաւման տակ։ Սակայն այս գրաւումը չի նշանակեր, թէ մեր նահանգները կորսուած են, քանի որ անոնք հռչակուած են հայկական եւ ներառուած են միջազգային մակարդակով ճանչցուած պետութեան կազմին մէջ։ Ասիկա կը նշանակէ, որ Հայաստանը 1920 թուականէն ի վեր մշտապէս հանդիսացած է միջազգային իրաւունքի տէր։ Մեր հողերը թրքական իւրացումէն ազատագրում կը սպասեն։

Իսկական առեղծուածը այն է, թէ ինչու հայկական քաղաքական ղեկավարութիւնը, համապատասխանելով միջազգային աշխարհաքաղաքական շահերուն, որոշած է եւ կը շարունակէ որոշել անտեսել մեր երկիրը, որ գոյութիւն ունի 1920 թուականէն ի վեր, փոխանակ զայն պահանջելու եւ վերականգնելու ուղիներ որոնելու։

Հայկական շրջանակներուն մէջ յաճախ կը լսուի, թէ ժամանակն է ընդունիլ «իրականութիւնը», եւ թէ Լոզանի պայմանագիրը «թաղած» է Հայաստանի՝ 1920 թուականին ձեռք բերուած միջազգային իրաւունքները։ Այս պնդումը ոչ միայն սխալ է, այլ նաեւ կը բացայայտէ այն անձերուն խոր անտեղեակութիւնը, որոնք նման անհեթեթութիւններ կը յայտնեն՝ առանց որեւէ իրաւական հիմքի։ Սակայն, քանի որ հայկական մտաւորականութիւնը (եթէ ան գոյութիւն ունի) շատոնց հեռացած է այս քննարկումներէն, այսպիսի ակադեմական հարցերը կը քննարկուին սրճարաններու մէջ՝ այնպիսի անձերու կողմէ, որոնք երբեք չեն կարդացած Լոզանի պայմանագիրը, բայց կը խօսին այնպէս, կարծես կը տիրապետեն ճշմարտութեան՝ կատարելով իրաւական եւ քաղաքական եզրակացութիւններ, որոնք անհաւատալի կերպով հայ ժողովուրդը կը մղեն դէպի փլուզման եզր։

Ամբողջ համայնքը կառուցուած է սխալ գաղափարի մը վրայ, թէ գոյութիւն ունի միայն 1991 թուականի Հայաստանը եւ սփիւռքը, ինչ որ յարմար է թրքական իւրացման համար մեր հայկական նահանգներուն նկատմամբ՝ իրավիճակ մը, որ կը շարունակուի անպատիժ արդէն աւելի քան մէկ դար։

Մինչեւ 1991 թուականի Սեպտեմբեր 20-ը աշխարհի բոլոր հայերը, առանց գիտնալու, կը հանդիսանային Հայաստանի քաղաքացիներ՝ պետութիւն մը, որ ճանչցուած էր 1920 թուականին։ Սակայն 1991 թուականի Սեպտեմբեր 21-էն ետք իրավիճակը արմատապէս փոխուեցաւ՝ 1991 թուականի Հայաստանի ստեղծումով։ Այս Հայաստանը պարտադրուեցաւ հայկական համայնքին համաշխարհային աշխարհաքաղաքականութեան կողմէ՝ նպատակ ունենալով, որ Խորհրդային Միութենէն ժառանգուած եւ արհեստականօրէն կառուցուած այս Հայաստանը (այդ պատճառով ալ ան ունի 35 տարի, ոչ թէ 106) դառնայ աշխարհին մէջ միակ գոյութիւն ունեցող Հայաստանը։ Այդ պահէն սկսեալ նպատակը եղած է Արեւմտեան Հայաստանի բնիկ բնակչութիւնը (մեզ բոլորս) պահել լիակատար անտեղեակութեան մէջ, որպէսզի մենք երբեք չիմանանք մեր միջազգային իրաւունքները որպէս բնիկ ժողովուրդ, ինչպէս նաեւ չհասկնանք, որ մենք դուրս մնացած ենք 1991 թուականի Հայաստանէն։ Միաժամանակ որոշուած է, որ 1991 թուականի Հայաստանի մէջ ապրող հայերը համարուին աշխարհի միակ հայերը։

Աշխարհի հայկական քաղաքական ղեկավարները մեծ ոգեւորութեամբ ընդունեցին այս իրավիճակը, եւ մենք եւս միացանք անոնց՝ վստահելով իրենց։ Մենք բոլորս կը կարծէինք, թէ ընդգրկուած ենք 1991 թուականի Հայաստանի մէջ, սակայն միջազգային իրաւունքի իրականութիւնը յստակ կերպով ցոյց կու տայ, որ այդպէս չէ։

Ահա թէ ինչու զարմանալի է, որ քաղաքական ղեկավարները, յատկապէս սփիւռքի ներկայացուցիչները, ժամանակին չեն արձագանգած նման կապիտուլացիայի (եւ կը շարունակեն լռել՝ ապահովելով մեր նկատմամբ իրականացուող տարածքային իւրացումը)։

Այս աշխարհաքաղաքական փորձը, որ կը հաստատուի հայկական ստատուս քուոյի կողմէ, նպատակ ունի փոխարինել 1920 թուականէն գոյութիւն ունեցող եւ ճանչցուած հայկական պետութիւնը՝ 29,743 քառ. քմ տարածք ունեցող այս փոքր, փակ հայկական պետութեամբ, որ Արեւմտեան Հայաստանի ծագում ունեցող բոլոր քաղաքացիները կը համարէ օտար։ Այս իւրացումը ամրապնդելու համար անոնք որոշած են իւրացնել նաեւ մեր երկրի անունը, դրօշը եւ օրհներգը։

Այս պարտադրուող իրականութիւնը ընդունիլը ինքնաբերաբար կը նշանակէ կորսնցնել մեր տարածքային իրաւունքները մեր բոլոր նախնեաց նահանգներուն նկատմամբ, նոյնիսկ եթէ անոնք արդէն ճանչցուած են որպէս հայկական եւ կը շարունակեն այդպէս մնալ միջազգային իրաւունքի համաձայն։ Թշնամիին կողմէ կատարուած իւրացման փաստացի բնոյթը վճռորոշ չէ, քանի որ ամէն իւրացում կը դադրի, երբ ան կը բախի իր իրաւունքը վերականգնելու վճռական ժողովուրդի մը։

1991 թուականի Հայաստանը չունի տարածքային ընդլայնման որեւէ իրաւունք, քանի որ ան ձեւաւորուած է որպէս նոր պետութիւն՝ 1990 թուականի Օգոստոս 23-ի անկախութեան հռչակագրով։ Հետեւաբար, անոր հիմնական ղեկավարները, որոնք կը ժխտեն 1920 թուականի Հայաստանի գոյութիւնը (ինչպէս ամբողջ ստատուս քուոն, ներառեալ սփիւռքի ղեկավարները), բացայայտ կերպով կը յայտարարեն, թէ Արարատ լեռը թրքական է, թէ Արցախը եւ Նախիջեւանը կը պատկանին Ազրպէյճանին, եւ կը կատարեն այլ նմանատիպ յայտարարութիւններ, որոնք, երբ հայու կողմէ արտասանուին, այնքան սրբապղծական են, որ կասկածի տակ կը դնեն անոնց իրական պատկանելիութիւնը Հայաստանին։

Աւելին, այս իւրացման փորձը նպատակ ունի նաեւ մեզ եւ մեր սերունդները զրկել մեր հայկական ինքնութենէն՝ սահմանափակելով մեզ միայն բնակութեան վայրով ձեռք բերուած քաղաքացիութեամբ։

1991 թուականի Հայաստանի արհեստական ստեղծումով եւ մեզմէ՝ Արեւմտեան Հայաստանի բնիկ ժողովուրդէն եւ 1920 թուականին ճանչցուած հայկական պետութեան քաղաքացիներէն մեզ դուրս ձգելով, մենք յաւերժ պիտի կորսնցնենք մեր նախնեաց հողերը եւ պիտի դադրինք հայ ըլլալէ, եթէ այս փոխարինման փորձը յաջողի։

Այս իւրացումը ցանկալի է աշխարհաքաղաքական ուժերուն համար՝ լուծելու այն միջազգային խնդիրը, զոր իրենք իսկ ստեղծած են 1920 թուականին։ Ան ցանկալի է նաեւ մեր թշնամիներուն համար՝ շարունակելու իրենց կամքով իւրացնել հայկական նախնեաց հողերը, ինչպէս կ՚ընեն արդէն աւելի քան մէկ դար, որպէսզի շուտով հայերու կողմէ կառավարուող մնացած փոքրիկ երկրի վերահսկողութիւնը դառնայ պարզապէս ձեւականութիւն։ Եւ ան ցանկալի է նաեւ ամբողջ հայկական ստատուս քուոյին համար, որուն ղեկավարները՝ թէ՛ հոն, թէ՛ հոս, կը յայտարարեն, թէ միակ գոյութիւն ունեցող Հայաստանը 1991 թուականի Հայաստանն է եւ կ՚առաջարկեն ձեզ հրաժարիլ ձեր հայկական քաղաքացիութենէն՝ դառնալով երկրի մը կողմնակից, որ ձեզ կը համարէ օտար։

Ասիկա է այս ելոյթի հիմնական փաստարկը։ Ըստ այս ուղղութեան՝ պատմական Հայաստանը դարձած է երեւակայական իրականութիւն մը, որ հետաքրքրական է միայն որպէս պատմական առանձնայատկութիւն, մինչդեռ միակ «իրական» Հայաստանը այն է, որ ստեղծուած է 1991 թուականին։

Պետական կառոյցներու, քաղաքական կուսակցութիւններու եւ նոյնիսկ հռչակագրի կողմէ կատարուած յղումը՝ ստորագրուած խորհրդային հայկական ղեկավարներու կողմէ, «1918 թուականի Հայաստանը», որ ծանօթ է որպէս Առաջին Հանրապետութիւն, կը հանդիսանայ իրական պատմական դէպքի մը յիշատակ՝ լի զգացականութեամբ եւ ազգային հպարտութեամբ։ Սակայն այս էջը գոյութիւն չունի միջազգային հանրային իրաւունքի տեսանկիւնէն, որ Հայաստանը ճանչցած է միայն 1920 թուականին, եւ ապա՝ ազգային շահերուն հակասող պատճառներով՝ նաեւ 1991 թուականի Հայաստանը։

Կը կրկնեմ՝ միջազգային հանրային իրաւունքը երբեք չէ ճանչցած 1918 թուականի Հայաստանը, մինչեւ որ հայկական ազգային պատուիրակութիւնը՝ Պօղոս Նուպարի գլխաւորութեամբ, չստացաւ միջազգային ճանաչում։ Այս ճանաչումը, որ ստորագրուած էր նաեւ այն ժամանակուան հայկական կառավարութեան ներկայացուցիչ Աւետիս Ահարոնեանի հետ, նպատակ ունէր ստեղծել միացեալ Հայաստան մը 1920 թուականին՝ ընդգրկելով աշխարհի բոլոր հայերը։

Միջազգային հանրային իրաւունքի համաձայն՝ Հայաստանը որպէս պետութիւն սկիզբը կը թուագրուի 1920 թուականի Յունուար 19-էն, երբ Փարիզի խաղաղութեան համաժողովի խորհուրդը իրականացուց առաջին միջազգային ճանաչումը այդ տարուան ընթացքին։

Հետեւաբար, այս նկարագրութիւնը յստակ ցոյց կու տայ, թէ որքանով ստատուս քուոյի այն առաջարկը՝ ըստ որուն գոյութիւն ունի միայն 1991 թուականի Հայաստանը եւ մենք պէտք է գործենք որպէս «ուժեղ սփիւռք»՝ զայն պահպանելու համար, ամբողջութեամբ հակասութեան մէջ է հայկական ազգային շահերուն հետ։ Ասիկա մեզ կը զրկէ այն տարածքներուն նկատմամբ պահանջէն, որոնք աշխարհը կը ճանչնայ որպէս հայկական, կ’երաշխաւորէ հայկական ինքնիշխան եւ նախնեաց հողերու կամայական իւրացումը Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի կողմէ, մեզ ընդմիշտ կը զրկէ հայ ըլլալու մեր իրաւական կարգավիճակէն եւ կը ձգէ 1991 թուականի Հայաստանը ամբողջովին անպաշտպան՝ թշնամիին ողորմածութեան, առանց բաւարար միջոցներու ինքնապաշտպանութեան համար։

Հայկական դպրոցները, որոնք կը ղեկավարուին հայկական հաստատուած շրջանակներու ազդեցիկ ներկայացուցիչներու կողմէ, կը խեղաթիւրեն հայկական պատմութիւնը իրենց աշակերտներուն համար եւ չեն բացատրեր ապագայ սերունդներուն միջազգային հանրային իրաւունքի ճշմարտութիւնը։ Այս դպրոցներուն համար 1920 թուականի կարեւոր փաստը ոչ թէ այն է, որ մենք ստացանք տպաւորիչ միջազգային ճանաչում որպէս պետութիւն, այլ այն, որ «Հայաստանը խորհրդայնացաւ»։ Անոնք նոյնիսկ չեն բացատրեր, որ այդ կը վերաբերէր միայն երկրի արեւելեան մասին։

Այսպէս, փոխանակ պատրաստելու ֆետայիներ, որոնք անհրաժեշտ պահուն ոգեւորութեամբ պիտի մեկնին ազատագրելու իւրացուած Հայաստանը, հայկական դպրոցներուն մէջ կը շարունակուի այն սուտը, թէ 1991 թուականի Հայաստանը միակ երաշխաւորն է հայկական ինքնութեան։ Անոնք կը սորվեցնեն Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացիներուն հաշտուիլ այս իրավիճակին հետ եւ աստիճանաբար դադրիլ հայ ըլլալէ՝ ըսելով, թէ պէտք է աջակցին փոքր եւ երիտասարդ հայկական պետութեան մը, որ համալսարան աւարտելէն ետք ջերմօրէն կ’ընդունի զիրենք, սակայն կը համարէ օտարներ, ոչ թէ հայեր։

Մենք սփիւռք չենք։ Ծնունդէն իսկ մենք Հայաստանի քաղաքացիներ ենք՝ պետութիւն մը, որ 1920 թուականէն ի վեր ճանչցուած է միջազգային հանրային իրաւունքին կողմէ՝ մեր ծագումին հիման վրայ։ Այնուամենայնիւ, մենք կը բնակինք սփիւռքի մէջ՝ մեր ժողովուրդին դէմ գործուած եւ անպատիժ մնացած ցեղասպանութեան պատճառով։

Հետեւաբար, հայ ազգը ունի տարածքային, քաղաքական եւ իրաւական իրականութիւն մը, որ ամբողջովին կը տարբերի այն իրականութենէն, զոր միջազգային աշխարհաքաղաքականութիւնը՝ հայկական ստատուս քուոյի հետ միասին, կը փորձէ պարտադրել մեզի։ Անոնք մեզ կը մղեն ընդունելու մեր հողերու իւրացումը Թուրքիոյ կողմէ եւ կը յանձնարարեն հրաժարիլ մեր հայկական ինքնութենէն։

Հայ ազգը ունի օրինական եւ միջազգային մակարդակով ճանչցուած պետութիւն մը, որ 1920 թուականէն ի վեր հանդիսացած է իրաւունքի տէր եւ որ այժմ իւրացուած է մեր թշնամիին կողմէ։ Անոր բնակչութիւնը սփռուած է ամբողջ աշխարհով մէկ (ոմանք կ՚ապրին համայնքներու մէջ, ուրիշներ՝ առանց որեւէ կապի միմեանց հետ)։ 2011 թուականէն ի վեր գիտակից քաղաքացիներու խումբ մը կազմած է այդ պետութեան իրաւայաջորդը՝ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութիւնը՝ հայրենասիրական նպատակով զայն ազատագրելու եւ վերականգնելու համար։

Աշխարհի բոլոր հայերը կը հանդիսանան այն պետութեան քաղաքացիները, որ այսօր կը կոչուի Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութիւն, բացառութեամբ 29,743 քառ. քմ տարածքէն, որ դէ ֆաքթօ ձեռք ձգեց անկախութիւն եւ միջազգային ճանաչում ստացաւ 1991 թուականին՝ կազմելով նոր հայկական պետութիւն մը՝ յղում ընելով ինքնորոշման միջազգային իրաւունքին։ (Թուրքիան երկրորդ երկիրն էր, որ ճանչցաւ 1991 թուականի Հայաստանը՝ Լիթուանիայէն ետք, որ առաջինն էր։ Արդեօ՞ք ասիկա խօսուն չէ)։

Քանի որ հայկական ազգային շահը մեզ կը պարտադրէ պաշտպանել 1991 թուականի Հայաստանը եւ վերականգնել 1920 թուականի Հայաստանի բոլոր նահանգները, եւ նկատի ունենալով, որ այս տարածքային իրաւունքը կը պատկանի ոչ թէ 1991 թուականի Հայաստանին, այլ մեզ, մենք պէտք է անհապաղ միաւորուինք մեր Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան շուրջ, որպէսզի կարենանք արդիւնաւէտ ռազմավարութեամբ պաշտպանել 1991 թուականի Հայաստանը՝ միաժամանակ միջազգային համապատասխան կառոյցներու մէջ պահանջելով մեր իւրացուած բոլոր հայկական նահանգներու վերադարձը։

Ամբողջ հայ ժողովուրդը միաւորող եւ առաջնորդող մարմինը արդէն գոյութիւն ունի՝ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որ ստեղծուած է որպէս 1920 թուականի Հայաստանի իրաւակաջորդ պետութիւն։ Ան ունի զգալի ներկայութիւն ՄԱԿ-ի մէջ, մասնաւորաբար՝ ՄԱԿ-ի Բնիկ ժողովուրդներու հարցերով մշտական ֆորումին եւ Բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներու փորձագէտներու մեխանիզմին մէջ։

Ճիշտ հայկական ստատուս քուոն է, որ կը խաթարէ բոլոր հայերու երկրի եւ հայ ժողովուրդի միասնութիւնը, որոնք այդ երկրի իրաւացի քաղաքացիներն են։

Անհրաժեշտ է, որ դուք հրաժարիք ձեր անտարբերութենէն եւ անձամբ ներգրաւուիք, քանի որ ձեզ կը տանին դէպի հայկական ինքնութեան փլուզում՝ անկարող ղեկավարութեան կողմէ։

Մինչ այս նիւթը կարդալը դուք զոհ էիք։ Այժմ դուք ձեր սեփական ճակատագրին եւ Հայաստանի ճակատագրին ճարտարապետն էք։ Այլընտրանք չկայ․ կամ դուք կ՚ընդունիք ձեր Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութիւնը, կամ ընդմիշտ կ’անտեսէք ձեր նախնիներու հայրենիքը։

Ընտրութիւնը ձերն է։

Արեւմտեան Հայաստանը մենք բոլորս ենք։ Կը յուսամ, որ այն գաղափարական ազդեցութիւնը, որուն ենթարկուած էք այս տարիներուն ընթացքին, այնքան ուժեղ չէ եղած, որ մոռնաք այս ճշմարտութիւնը։

Դոկտ. Գիլերմօ Ա. Քարամանեան
Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան՝ Արժանթինի Հանրապետութեան մէջ