Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան Երեւանի առաքելութեան մէջ կայացաւ Ազգային ժողովի 3-րդ գումարման 7-րդ լիագումար նիստը։ Նիստին ընթացքին Ազգային ժողովի նախագահ Նելլի Յարութիւնեան ներկայացուց խորհրդարանի վերջին վեց ամիսներու գործունէութեան համապարփակ հաշուետուութիւնը՝ անդրադառնալով կազմակերպուած ձեռնարկներուն, օրէնսդրական աշխատանքներուն, յանձնաժողովներու գործունէութեան, ընդունուած որոշումներուն եւ միջազգային ու հանրային նախաձեռնութիւններուն։
Օրէնսդրական գործունէութիւն եւ յանձնաժողովներու աշխատանք
Նելլի Յարութիւնեանի ներկայացմամբ՝ հաշուետու ժամանակաշրջանին իրականացուած են թէ՛ ներկայութեամբ ձեռնարկներ, թէ՛ առցանց (Zoom) հանդիպումներ, պատրաստուած ու քննարկուած են բազմաթիւ զեկոյցներ, մշակուած եւ ընդունուած են օրէնքներ ու որոշումներ։
Օրինագիծեր մշակող յանձնաժողովը իր առաջին նիստը գումարած է 2024 թուականի Փետրուար 15-ին։ Այդ օրէն ի վեր յանձնաժողովը գումարած է ընդհանուր առմամբ 65 նիստ, որոնց ընթացքին քննարկուած են օրինագիծերու նիւթեր, օրէնսդրական առաջարկներ եւ Ազգային ժողովի ներքին կանոնակարգի փոփոխութիւններ։
Միայն 2026 թուականի ընթացքին Ազգային ժողովի օրակարգերու ձեւաւորման նպատակով գումարուած է 21 նիստ, որոնց ծիրէն ներս քննարկուած են օրէնսդրական կարգաւորումներու, որոշումներու եւ կազմակերպչական բնոյթի բազմաթիւ հարցեր։
ԱԺ նախագահը նշեց, թէ խորհրդարանի նիստերը վարուած են փոխնախագահներ Գայանէ Թադեւոսեանի, Գրիգորի Ամիրզայեանի եւ Անդրանիկ Պերթակեանի, ինչպէս նաեւ նիստերուն մշտապէս մասնակցող պատգամաւորներու աջակցութեամբ։ Օրինագիծեր մշակող յանձնաժողովին մէջ քննարկուած նախաձեռնութիւններուն հիման վրայ նախագահական խորհուրդը հաստատած է յաջորդ նիստերու օրակարգերն ու արձանագրութիւնները։
Բնիկութեան մասին օրէնքի նախաձեռնութիւնը
Հաշուետու ժամանակաշրջանի կարեւորագոյն օրէնսդրական նախաձեռնութիւններէն մէկը բնիկութեան մասին օրէնքի նախագիծն էր, որ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովին կողմէ ղրկուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողով։
Ծրարը ներառած է «Արեւելեան Հայաստանի մէջ ապրող հայ ազգի բնիկութեան ճանաչման մասին» օրէնքի նախագիծը, համապատասխան յուշագիրը եւ ուղեկցող նամակը։ Փաստաթուղթերը փոխանցուած են Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի բոլոր պատգամաւորներու ելեկտրոնային հասցէներուն։
Ազգային ժողովը նաեւ դիմում մը ընդունած է՝ կոչ ուղղելով Հայաստանի Հանրապետութեան օրէնսդիր մարմնին ընդունելու բնիկութեան մասին օրէնք եւ ճանչնալու հայ ժողովուրդի բնիկութիւնը իր պատմական տարածքներուն մէջ։ Այդ նպատակով ընդունուած են համապատասխան յայտարարութիւն եւ յուշագիր։
Միաժամանակ կազմուած է պատգամաւորներու հարցադրումներու ծրար մը, որ հրապարակուած է Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան պետական հեռուստատեսութեան եւ պաշտօնական կայքի միջոցով։
Պետական յիշատակի եւ տօնական օրերու ցանկ
Ազգային ժողովին կողմէ ներկայացուած եւ ընդունուած է Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան պետական տարեկան օրացուցային յիշատակի եւ տօնական օրերու պաշտօնական ցանկը։
Յունուարեան ձեռնարկներ
Յունուար 19-ին կազմակերպուած է Zoom հանդիպում՝ նուիրուած Արեւմտեան Հայաստանի անկախութեան ճանաչման օրուան եւ Հրանդ Տինքի յիշատակին՝ որպէս ազատութեան խորհրդանիշ։
Փետրուարեան գործունէութիւն
Փետրուար 1-ին տեղի ունեցած է Zoom հանդիպում՝ Հայկական Լեգէոնի կազմաւորման օրուան առիթով։
Փետրուար 4-ին նշուած է Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան կազմաւորման օրը։
Փետրուար 25-ին՝ Զօրավար Անդրանիկ Օզանեանի ծննդեան տարեդարձին, կազմակերպուած է այցելութիւն Եռաբլուր պանթէոն եւ առցանց հանդիպում։
Ներկայացուած է զեկոյց մը բնիկ հայերու նկատմամբ գործադրուած պատմական անարդարութիւններուն եւ տարածքային իրաւունքներուն վերաբերեալ։
Ազգային ժողովը որոշում ընդունած է Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան կողմէ պոնտոսայոյներու ցեղասպանութեան ճանաչման մասին։
ԱԺ արտաքին յանձնաժողովը ներկայացուցած է հարցադրումներու ծրար մը։
Արցախահայութեան ներկայացուցիչներուն հետ կազմակերպուած է յատուկ հանդիպում մը՝ Արցախի հարցերով յանձնաժողովի պատասխանատու Աշոտ Յարութիւնեանի նախաձեռնութեամբ։ Քննարկուած են նաեւ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Արմենակ Աբրահամեանի կողմէ Մարդու Իրաւունքներու Եւրոպական Դատարան ներկայացուած դիմումներուն եւ անոնց հանրային ներկայացման վերաբերող հարցեր։
Նոյն ժամանակահատուածին տեղի ունեցած է Ազգային ժողովի պատգամաւորներու հանդիպումը նախագահ Արմենակ Աբրահամեանի հետ։
Մարտի օրէնսդրական նախաձեռնութիւնները
Մարտ ամսուն Ազգային ժողովը պատրաստած, քննարկած եւ ընդունած է «Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան ոչ նիւթական մշակութային ժառանգութեան մասին» օրէնքը։
Մարտ 21-ին կազմակերպուած է Zoom հանդիպում՝ նուիրուած Հայոց Նոր Տարուան։
Ընդունուած են նաեւ ոչ նիւթական մշակութային ժառանգութեան բնագաւառին վերաբերող ենթաօրէնսդրական ակտեր։ Կառավարութեան կողմէ ներկայացուած որոշումները կը նախատեսեն համապատասխան ցանկերու համալրում պատգամաւորներու եւ մասնագէտներու մասնակցութեամբ՝ ոլորտի շարունակական զարգացման նպատակով։
Քննարկուած եւ ընդունուած է նաեւ հանգանակութեան մասին օրինագիծը։
Ապրիլեան ձեռնարկներ
Ապրիլ 8-ին՝ Դիմադրութեան Շարժման Յիշատակի Օրը, կատարուած է այցելութիւն Եռաբլուր եւ ծաղիկներու զետեղում ԱՍԱԼԱ-ի մարտիկներու շիրիմներուն։
Ապրիլ 24-ին, Ազգային ժողովի պատգամաւորներու եւ հրաւիրեալ հիւրերու մասնակցութեամբ, տեղի ունեցած է համահայկական ոգեկոչման արարողութիւն Ծիծեռնակաբերդի յուշահամալիրին մէջ, ուր զետեղուած է ծաղկեպսակ եւ խոնարհուած են ծաղիկներ՝ Հայերու Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին։
Նոյն օրերուն Ֆրանսայի շարք մը քաղաքներու մէջ նախագահ Արմենակ Աբրահամեանի եւ տիկին Լիտիա Մարկոսեանի նախաձեռնութեամբ կազմակերպուած են ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին նուիրուած պաշտօնական ձեռնարկներ՝ պատգամաւորներու եւ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան պատուոյ դրօշակակիրներու մասնակցութեամբ։ Ձեռնարկները հեռարձակուած են պետական հեռուստատեսութեամբ։
Ապրիլ 26-ին Արեւմտեան Հայաստանէն ընտրուած պատգամաւորներու նախաձեռնութեամբ եւ նախագահ Արմենակ Աբրահամեանի բարձր հովանաւորութեամբ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան մեծ դահլիճին մէջ ցուցադրուած է «Հողի Յիշողութիւն» («Dersim») շարժանկարը։
Ապրիլ 28-ին կազմակերպուած է եւս մէկ ոգեկոչման արարողութիւն Ծիծեռնակաբերդի մէջ, որմէ ետք հարակից տարածքը տեղի ունեցած է մեծ ձեռնարկ մը՝ շնորհակալութիւն յայտնելու այն պետութիւններուն, որոնք ճանչցած են բնիկ հայերու նկատմամբ իրականացուած ցեղասպանութեան փաստը։ Ձեռնարկը եւս իրականացուած է նախագահ Արմենակ Աբրահամեանի բարձր հովանաւորութեամբ։
Յատկանշական է, որ բոլոր ձեռնարկներէն ետք պատրաստուած են հաշուետուութիւններ, որոնք ներկայացուած են թէ՛ Ազգային ժողովին, թէ՛ նախագահ Արմենակ Աբրահամեանին եւ հրապարակուած պետական հեռուստատեսութեան եթերով։
Մայիսեան նախաձեռնութիւններ
Մայիս 9-ին՝ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութեան Օրը, տեղի ունեցած է Zoom հանդիպում։
Մայիս 11-ին նշուած է Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան ճանաչման օրը Միացեալ Նահանգներու կողմէ։ Նշուած է, թէ Միացեալ Նահանգներու Սենատի թիւ 359 բանաձեւով շնորհաւորանք փոխանցուած է Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովուրդին՝ անկախութեան ճանաչման առիթով։
Ներկայացուած է նաեւ Վանայ լիճին, բնիկութեան իրաւունքին եւ Վանայ լիճի աւազանին մէջ առկայ բնապահպանական խնդիրներուն վերաբերող զեկոյց մը, որ նախատեսուած է ներկայացնել միջազգային հարթակներու վրայ, մասնաւորաբար՝ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան մէջ։
Մայիս 24-ին նշուած է Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի հիմնադրութեան 13-րդ տարեդարձը։
Վեցամսեայ աշխատանքի ամփոփում
Հաշուետու ժամանակաշրջանին՝ 2026 թուականի առաջին կիսամեակին, Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովը գումարած է 21 նիստ, որոնց ընթացքին քննարկուած են օրէնսդրական, քաղաքական, մշակութային եւ հանրային նշանակութեան բազմաթիւ հարցեր։
Ներկայացուած հաշուետուութիւնը կը վկայէ, որ խորհրդարանը շարունակած է իր աշխուժ գործունէութիւնը թէ՛ օրէնսդրական դաշտին մէջ, թէ՛ ազգային յիշողութեան, մշակութային ժառանգութեան պահպանման, բնիկութեան իրաւունքի պաշտպանութեան եւ միջազգային հարթակներու վրայ հայկական հարցերու բարձրաձայնման ուղղութիւններով։