Հայկական համայնքին մէջ նախակրթական կրթութիւնը տակաւին 19-րդ դարու վերջերէն ի վեր առանձնայատուկ նշանակութիւն ունեցած է։ Այդ հարուստ աւանդութեան վառ վկայութիւններէն մէկն է Բահչէճիք ծնած մանկավարժ Մարիցա Չաքըրեանի կեանքն ու գործունէութիւնը, որուն 1920-ին գրուած ինքնակենսագրական նամակը արժէքաւոր տեղեկութիւններ կը փոխանցէ հայկական նախակրթարաններու պատմութեան մասին։
Չաքըրեան իր կրթութիւնը ստացած է Իզմիթի հայկական դպրոցին մէջ, ապա ղեկավարած է մանկապարտէզներ Կեդիկփաշայի, Իզմիթի, Տոլափտերէի եւ այլ վայրերու մէջ։ Ան հիմնադրած է Իզմիթի մասնաւոր Չաքըրեան մանկապարտէզը, ուր ոչ միայն կրթած է մանուկներ, այլեւ շուրջ տասնչորս տարի վերապատրաստած է մանկապարտէզի դաստիարակներ՝ տարածելով ժամանակի յառաջադէմ Ֆրիտրիխ Ֆրէօպէլի կրթական համակարգը։ Անոր սաները յետագային ծառայած են Պոլսոյ եւ Արեւմտեան Հայաստանի բազմաթիւ հայկական համայնքներուն մէջ։
1905 թուականի կրթական հաշուետուութիւնները կը վկայեն, որ հայկական նախակրթարանները մեծ թիւով սաներ ունէին, իսկ աղջիկներու եւ տղոց մասնակցութիւնը գրեթէ հաւասար էր։ Այս հաստատութիւններուն մէջ կրթութիւնը հիմնուած էր խաղի, ստեղծագործ աշխատանքի եւ երեխային համակողմանի զարգացման սկզբունքներուն վրայ։
1915-ի ողբերգական դէպքերէն ետք Մարիցա Չաքըրեան ստիպուած եղաւ փակել իր դպրոցը եւ վերադառնալ Պոլիս, ուր շարունակեց իր ծառայութիւնը հայկական կրթական հաստատութիւններուն մէջ, ներառեալ Պալաթի որբանոցը եւ Գնալը կղզիի Ներսէսեան վարժարանը։
Մարիցա Չաքըրեանի կենսագրութիւնը միայն նուիրեալ մանկավարժի մը պատմութիւնը չէ, այլ նաեւ վկայութիւն մը այն բարձր մակարդակին, որուն հասած էր հայկական նախակրթական կրթութիւնը՝ դառնալով ազգային կրթական համակարգին կարեւորագոյն նուաճումներէն մէկը։